Wat fijn dat u ook vandaag weer de weg naar deze website hebt kunnen vinden. Goed van u. Mijn compliment.

Dit initiatief komt van de mensen achter nederlandnietkapottekrijgen.nl. En ach, het helpt allemaal absoluut niets. Maar dit kost natuurlijk ook geen moeite verder.

De wekkerradio meldde plaatselijk dertig tot veertig centimeter sneeuw. Te veel om nog normaal een autodeur open kunnen te doen. En ik draaide me eens behaaglijk om.

Negen minuten later hoorde ik dat er geen bussen rijden, en dat er wegen zijn afgesloten. Dat was al vreemder.

Vallende sneeuw maakt geen geluid. De wereld kan even helemaal veranderd zijn in die paar uur slaap.

Fijn vanachter de centrale verwarming zien hoe de regionale omroep een beetje sneeuw ineens als ramp beschouwt, en extra TV-uitzendingen gaat verzorgen.

Een vraag waarop wel nooit een antwoord zal komen. Maar waarom zijn de Vlamingen ineens zo benieuwd naar Patrick Demompere? Mijn boeklog krijgt de laatste dagen honderden hits vanuit België, alleen omdat ik terloops wat gedachten over het boekje Erg! heb genoteerd.

Enfin.
 
* ik heb nu daar de vraag maar gewoon gesteld naar het waarom van het bezoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

En in het Leuvense oefenen systeembeheerders subtiel kritiek uit op academische pretenties

VIS

Als ik een vis was wist ik wel
hoe ik moest zwemmen, zachtjes door het water
wimpelen en met een wending remmen.
Ach waarom voel ik wat nooit voor mij
bedoeld is in mijn ruggegraat terwijl ik
toegerust als mens zo moeizaam
door de kamers waad.

Judith Herzberg

Het lijkt erop of ik maar twee favoriete thema’s in de poëzie heb; de liefde of juist het gebrek aan die liefde, en spleen, ofwel het menselijke vermogen om zijn verstand vooral te gebruiken zichzelf ongelukkig te denken.

Misschien moet ik maar eens wat boekjes van pretdichters uit de bibliotheek halen.

Whose ideas fits the evidence linguistics and biology offers, and whose don’t?

Ik nam het fietspad dwars door de wijk, in plaats van de schoongeveegde rondweg. Met het idee dat alles nu wel begaanbaar zou zijn. Maar helaas. Dit betekende dat mijn achterwiel regelmatig probeerde mijn voorwiel in te halen. Die brak uit als ik iets te veel kracht zette waar de sneeuw al te glad geworden was.

En toch, wonderbaarlijk genoeg bleef ik met enige moeite steeds op de been, zonder zelfs maar een voet op de grond te hoeven zetten. Inwendig trots dat mijn hele lijf zo goed meehielp bij het sturen, en tegelijkertijd wetend dat alle ploeteren niet had gehoeven.

Terug van het winkelcentrum naar huis reed ik wel die paar meter extra buitenom. En ook al lag de sneeuw dan nog kniehoog op de stoep, het wegdek was wel schoon en siste onder mijn banden.

Wat hebben een paar toevallig overgeleverde handschriften uit heel verschillende middeleeuwse dialecten gemeen met het Nederlands nu? Of de kunsttaal met elementen uit de Latijnse grammatica die de schrijvers in de 16e en 17e eeuw hier gebruikten?

De enige overeenkomst is dat ze in dezelfde verplichte lijst zijn opgenomen. Want, hoera we hebben er weer éen. Ditmaal hebben de Neerlandici Marita Mathijsen, Herman Pleij, en Thomas Vaessens een canon opgesteld, van boeken die zij noodzakelijk achten om te lezen. [pdf]

Zelfs nu nog.

Maar waarom? Die toelichting ontbreekt, omdat de vraag ontweken wordt wat wij gemeen hebben met al die Nederlanders in die eeuwen voor ons. Wat zegt het merendeel van de in deze lijst opgenomen boeken ons dan, behalve dat de doorsnee boekhandel ze niet op voorraad heeft?

Nee, vertel me nu eens waarom deze boeken te verkiezen zijn boven een canon van wereldliteratuur, bijvoorbeeld, met alleen boeken uit de laatste honderdvijftig jaar. Als het dan toch om het belang van cultuur gaat. Boeken, waarin wel mensen voorkomen die op ons lijken. Waarvan de wederwaardigheden onze blik wel kan verscherpen en ons helpen om beter te functioneren in de complexe wereld van dit moment.

Net als bij de voorgestelde canon voor de vaderlandse geschiedenis van de historici Bank en De Rooy, vraag ik me werkelijk af waarom het zo primitief nationalistisch moet. Als die wetenschappers verstand hadden van de ontwikkeling van hun disciplines zouden ze toch moeten weten ineens weer een achterhaald romantisch ideaal uit de negentiende eeuw na te streven. En daarbij ideeën inzetten uit de tijd dat tradities moesten worden uitgevonden ter meerdere eer en glorie van het vaderland, en er ineens een volkslied moest komen, en de Bataven werden bedacht om de geschiedenis mee te beginnen.

Maar we leven niet meer in de negentiende eeuw.

Ghymes, Tánc a hóban [right click, save as]

Dance in the snow. Dance.

Zo het iets teweeg brengt,
en zich heeft vergeten,
is het tevergeefs
en in godsnaam.

De volstrekte leegte
in elk ding, die werkelijk
is, en als zodanig werkzaam is,
en zich vermengt met de echo
van het laatste woord:

dat niet meer over de lippen
wil; die lippen eerst nog lief-

koost, en daarna zonder schroom
aantast: dit hopeloos ontbreken,
dat overal knopen legt in water
en een naald is in brood.

Hans Faverey

Zijn verzamelbundel Chrysanten, roeiers staat online bij de Digitale Bibliotheek Nederlandse letteren.

Wat moet ik vertellen, en wat kan ik weglaten bij het schrijven? Dat zijn twee heel elementaire vragen.

Het makkelijkst schrijft het aan bekenden, met wie het zelfs mogelijk is een privé-taal te gebruiken. Helaas heeft dit mechanisme ook als gevolg dat nogal wat proza weinig meer is dan een lang uitgevallen brief aan een nichtje. Net als dat veel gedichten gemankeerde liefdesepistels zijn.

Beroepshalve heb ik me op meerdere niveaus bezighouden met die vraag wat nu bekend te veronderstellen is, en wat wel verteld moet worden. Als journalist schreef ik voor ‘de domste lezer’, ook weleens gekarakteriseerd als de ‘15-jarige mavo-leerling die het allemaal nog niet bijster interesseert’.

lês troch | lees door | continue reading »

When I first started the programme I was talking about what we were trying to achieve, which was netting these different computers and networks, so I called the project “internetting”.

a glimpse of the history of internet

De besprekingen op mijn boeklog zijn geen echte recensies. Daarvoor zijn ze niet alleen veel te snel geschreven, maar geef ik ook te weinig feitelijke informatie over de schrijver. Of over hoe het boek zich verhoudt tot de rest van zijn oeuvre, de canon, danwel wat er verder zoal verschenen is dit jaar.

Daarmee zou het bijhouden van de site ook ineens werk worden.

Bovendien is het schrijven van zo’n klassieke recensie inhoudelijk niet zo vreselijk boeiend. Dat kan ik grotendeels wel op routine, helaas. Er zijn gewoon receptjes voor, met alle noodzakelijk ingrediënten op een rijtje vermeldt. Nee, interessant is nu juist om te peilen wat een boek precies met mij doet. Vandaar ook dat ik mijn boeklog een experiment heb genoemd.

Of laat ik het anders zeggen.

Ooit heb ik les gehad in het recenseren van literatuur. Mijn Alma mater nodigt nog elk jaar een literair criticus uit voor gastcolleges. Dit heet dan een meesterklas, terwijl ik me van meesterklassen toch voorstel dat de leerlingen al enige vakbekwaamheid in het métier bezitten. Die hadden we niet.

lês troch | lees door | continue reading »

O, het is voor vrouwen onderling begrijp ik nu. Ik heb er als man niets mee van doen. Behalve dan dat het me vandaag helemaal verboden is om vrouwen te mishandelen.

Was die nationale complimentendag van vorige week toch leuker. Ideetje daarom: als deze beide dagen nu voortaan gecombineerd worden? Hebben de mannen ook wat aan die vrouwendag.

De televisie staat weleens aan, ergens linksboven op de tweede monitor als ik werk. Wel met het geluid uit trouwens. En als iets mijn aandacht trekt, laat ik zo’n TV-stroom weleens naar harde schijf wegschrijven. Of ik maak wat screendumps. Soms zijn die foto’s dan een illustratie bij een postje hier, en zelfs wel eens de aanleiding.

Maar er staat ook veel materiaal op mijn harde schijven waar nooit wat mee gebeurde, dat eigenlijk wel weg kan, maar daar toch ook weer te opmerkelijk, vreemd of gewoon mooi voor is. Daarom zal ik voortaan hier zo af en toe eens opruiming houden.

Het viel me op dat ik nooit meer een testbeeld zag, door alle herhalingen ’s nachts en de sexreclames op de andere zenders.
 

Reinbert de Leeuw. Uit een hele serie fotootjes waarmee ik iets wou doen wat er nooit meer van komen zal.
 

Dat Vara Laat!/Vara Live! is toch een merkwaardig slecht programma. Hier introduceert Claudia de Breij de nieuwe schaamhaarmode voor de zomer [schamel]. Of het is de nieuwe borstenlijn, want de meeste van deze mevrouwen hadden iets laten vergroten of verkleinen aan de voorkant.

De vreselijke Dolf Jansen moest dan ook per se weer met een tiet in beeld. Maar dat was me toch ook geen aparte beschouwing waard.

Mijn favoriete nieuwsleverancier omrop Fryslân bracht het altijd weer boeiende onderwerp “varkens ontsnapt”. En de brandweer er massaal achteraan dan.

Ik heb nog altijd de juiste woorden niet deze reuzenbaby te typeren.
 
 

Die vreselijke enquête die slechts illustreert hoe ons de blik ontnomen wordt op de politieke besluitvorming in Nederland.
 

Moddersex uit een of andere filmhuisfilm bij de NPS.
 
 

De Omrop weer, ditmaal op Spitsbergen.

• Drawn! As inspiration is everywhere;
• Ward Jenkins’ small guide to the clearly visible flaws in Polar Express

Hoewel het bijhouden van mijn boeklog nog absoluut geen last is, heb ik me toch afgevraagd hoe lang ik het experiment moet volhouden. Een jaar? Tot ik vijfhonderd boeken heb gelezen? Duizend? Of misschien als ik een favoriet boek voor de derde keer zou moeten bespreken?

Maar misschien zijn deze overwegingen allemaal onzin, en breekt het moment om te stoppen van zelf aan als ik het log als last ga ervaren.

Voorlopig zijn er plannen genoeg.

Alhoewel. In zekere zin is het vervelend dat ik al zo veel las en ook nog enig onderwijs genoten heb. Veel canonieke teksten zijn mijn ogen al eens gepasseerd. Terwijl er uit oogpunt van klantenbinding wel iets voor te zeggen zou zijn om een paar grote boeken te lezen, en daar uitgebreid mijn mening over te geven.

Raar hoe een persoonlijk leesdagboek ineens toch al van betekenis kan veranderen nu het een heel aardig aantal bezoekers per dag blijkt te trekken. Even afgezien van de invasie der Belgen komen er per dag minstens zestig mensen langs, net veertien dagen na de publieke opening.

Maar goed, wat weet ik zeker te gaan lezen de komende tijd:

• er komt een serietje over Geert Mak, zo verwacht ik, omdat me intrigeert dat hij de dingen doet die Nederlandse vakhistorici nalaten maar hadden moeten doen. Terwijl er dan toch ook iets in zijn aanpak lijkt te ontbreken dat nu nog onbenoembaar is;
• ik zal vele favorieten herlezen, zoals de vroege kortverhalen van John Updike, de verhalen van Alice Munro, en het brievenboek van Jeroen Brouwers;
• Ferdydurke
• ik wil weer eens wat filosofie lezen, maar zal me daarbij zeker beperken tot schrijvers die me niet meteen met mijn hoofd tegen de muur laten bonken. Mumford, Rorty, Achterhuis, Illich, Lolle Nauta. Schopenhauer misschien. Of Nietzsche in het Fries. Ankersmit;
• ik wil ook eens wat tijdschriften gaan recenseren, of Elsevier’s Belastinggids. De Allerhande. Het lokale huis-aan-huisblad. Ter afwisseling, als het nodig is om even iets leuks te doen

Verzoekjes mogen overigens worden ingediend, maar zekerheid dat ik zo’n boek dan ook lees is waarschijnlijk niet te geven.

• The Case for Comics Journalism;
• Robert Crumb: I’d rather be dead than mediocre
  Look at the related articles as well, there’s a whole series

Walkabouts, Devil in the Details

[Kostenlos laden]

Misschien is het overdreven om de jaren tachtig van de twintigste eeuw als bepalend te zien voor ontwikkelingen waar we nog lang mee te maken zullen hebben. Het decennium maakte nu eenmaal op mij enorme indruk, omdat ik in die jaren van dertien drieëntwintig werd en grote stappen naar de volwassenheid deed, met alle mijlpalen die daarbij horen.

En toch.

De Koude Oorlog eindigde. Er werden wereldwijd belemmeringen in de kapitaalhandel weggenomen, wat de mondialisering van de economie plots enorm versnelde. De personal computer deed zijn intrede, en communicatie-infrastructuur werd gedigitaliseerd, wat die toenemende internationalisering ook mogelijk hielp maken.

De audiovisuele media commercialiseerden in Europa.

Ondertussen bezuinigden in Nederland de opeenvolgende kabinetten Lubbers het onderwijs kapot. En er was geen werk voor jongeren, ondanks dat al heel lang duidelijk kon zijn dat er nog nooit zo veel kinderen waren geboren als in de jaren zestig. Twintig jaar later zouden die een baan willen…

Ook werd het buurt- en jeugdwerk kapotgesaneerd. En dit is, althans volgens Geert Mak in zijn pas verschenen pamflet Gedoemd tot kwetsbaarheid, een belangrijke oorzaak achter de problemen die ontstonden in de wijken van de grote steden. Toen er moeilijkheden kwamen, was er niemand meer om de verantwoordelijke autoriteiten daarop te aan te spreken. Dit maakte het lang te makkelijk de integratieproblematiek van immigranten te negeren.

Maar dat is Mak’s opinie van dit moment.

Mede daarom leek het mij aardig om eens te kijken wat hij midden in de jaren tachtig schreef over de veranderingen die hij waarnam. In zijn allereerste boekje.

The Amsterdam Dream beschrijft vooral er een eind kwam aan de openheid die ontstond de jaren zestig en zeventig. Want, de politiek professionaliseerde en werd daarmee veel minder interessant voor mensen die geen carrière ambieerden in de ambtenarij of een bestuursfunctie in de publiek sector wilden. Maar daardoor werd het de autoriteiten ook mogelijk zich steeds minder aan te trekken van de bevolking.

Heel typisch is bijvoorbeeld dat in interviews met ministers en burgemeesters de burger steeds meer ter sprake komt als iemand die beschermd moet worden tegen criminaliteit, wanorde en andere bedreigingen en gevaren. Maar de burger die rechten heeft en zelf meedoet, over hem hoor je zelden of nooit meer spreken.

blz 41

Dit boek staat vol met klachten die op dit moment zonder wijziging weer in opiniestukken zijn over te nemen. Mak signaleert de opkomst een verwerpelijk neoconservatisme, hij klaagt dat de politieke cultuur door de televisie wordt beheerst. En:

Er rijzen steeds meer twijfels of, los van personen en partijen, ons bestuurssysteem de problemen van de komende decennia nog wel aankan. Hoe mooi dat systeem namelijk ook is, voor de éénentwintigste eeuw is het nooit gemaakt. Het drijft op verouderde modellen, verouderde probleemstellingen, op een wereld die allang voorbij is.

blz 102

Of iets anders bekeken:

Uit onderzoek naar de politieke ideeën van beleidsmakers komt telkens naar voren dat ze de neiging hebben om de wereld om zich heen te vereenvoudigen tot een beeld dat eenvoudig genoeg is om mee te kunnen werken.

blz 106

Dat ik me moet inhouden niet meer te citeren, zegt al genoeg. Mak komt tot scherpe analyses over de Nederlandse politiek in dit boek, die grotendeels nog altijd standhouden. Hoogstens is aan te merken dat hij zo zelden uitwerkt wat het structurele autisme van de overheden in de praktijk betekende. En ook begint hij zichzelf naar het eind toe wat te herhalen.

Maar vergelijk ik The Amsterdam dream met Gedoemd tot kwetsbaarheid valt op dat hij in het eerstgenoemde boek nauwelijks retoriek nodig heeft om zijn gelijk aan te tonen. Dit maakt dat mijn waardering voor zijn recente pamflet met terugwerkende kracht nog verder afneemt. Hij kan domweg beter.

Geert Mak, The Amsterdam Dream
Korte geschiedenis van de politieke
Cultuur in de jaren tachtig
134 pagina’s
Uitgeverij De Populier © 1986

Dossier Gedoemd tot Kwetsbaarheid

In times of crisis the mass media will influence public support for government policies. Though television coverage has a different impact than the print media have.

In the aftermath of 9/11 people who only got their news through television were much more in favour of the “Patriot act”, and other laws limiting their civil rights, than the newspaper readers were. According to this report [pdf] of the University of Wisconsin.

The big question is of course: but what if the government exaggerates the crisis, or even fakes it?

Het AD meldde vrijdag dat Geert Mak toegeeft zijn pamflet Gedoemd tot kwetsbaarheid ietwat slordig te hebben samengesteld.

Alle discipline, waarmee ik andere boeken geschreven heb, heb ik hier losgelaten

Redacteur Carel Brendel was dan ook in staat zo al vijftig vragen te stellen over inhoudelijke slordigheden, waarop Mak nog geen antwoord heeft gegeven.

Maar het bevestigd mijn vermoeden wel over hoe het publieke debat in Nederland werkt: wees vooral nooit te betrappen op gemakzucht. Wie op slordig werken te pakken is, zal daarop ook onderuit gehaald worden. Ongeacht zijn eigenlijke boodschap.

[Dank voor de tip, Stoethaspel!]

1. (blz. 8 ) Wanneer is Ayaan Hirsi Ali het religieuze geweld van Saoedi-Arabië ontvlucht?
2. (blz. 10) Waarom schrijft u dat Theo van Gogh Paul Rosenmöller kanker toewenste na de moord op Fortuyn, terwijl hij dit in werkelijkheid deed in een column over de (kanker simulerende) Singh Varma?
3. (blz. 10) Waarom schrijft u dat Theo van Gogh de gouden tondeuse uitloofde voor de grootste landverrader, terwijl deze ‘prijswerd uitgeloofd door Bernadette de Wit?
4. (blz. 10) In welke ochtendkrant stond op 3 november 2004 ‘Nederland brandt? U moet mij hierbij helpen, want in Telegraaf, AD, Volkskrant, Trouw en de Wegener-ochtendkranten heb ik deze woorden niet kunnen terugvinden.
5. (blz. 10) U schrijft over oorlog. Waarom vermeldt u niet dat vice-premier Zalm de oorlog verklaarde aan het moslimextremisme? Deze toevoeging lijkt me belangrijk, omdat veel mensen ten onrechte menen dat hij de oorlog heeft verklaard aan de islam.
6. (blz. 10) Vindt u het vreemd dat politici en opiniemakers in vuur en vlam staan, nadat een van hen is vermoord en anderen voor hun leven moeten vrezen?
7. (blz. 11) ‘Iedereen was die eerste dagen in paniek. Gaat u niet voorbij aan de vele mensen die helemaal niet in paniek waren?

lês troch | lees door | continue reading »

Rekken en strekken voor een inspanning heeft vooral nut om de pijngrens te verleggen, aldus Trouw. En dat klinkt me wel aannemelijk in de oren.

Ik herinner me van een atletiektraining dat we eens de rekoefeningen eens moesten vervangen door achteruitlopen, omdat het effect toch hetzelfde zou zijn. Niemand wist ook of stretchen nut had, zelfs de coaches niet met al hun jaren opleiding. Het was alleen altijd wel gezellig.

Een warming-up blijft overig noodzakelijk.

ESA Multimedia Gallery, includes this picture of Rotterdam

I find too much work by the most acclaimed poets laboured, affected and verbose, intended not to communicate with the general audience but to impress their fellow poets. Poetic language has become stale and derivative, even when it makes all-too-familiar avant garde or ethnic gestures. Those who turn their backs on media (or overdose on postmodernism) have no gauge for monitoring the metamorphosis of English. Any poetry removed from popular diction will inevitably become as esoteric as 18th-century satire (perfected by Alexander Pope), whose dense allusiveness and preciosity drove the early Romantic poets into the countryside to find living speech again.

Camille Paglia

Te ontvangen op iedere breedbandverbinding bij u in de buurt, onder andere deze [boeken]week: gesprekken van Adriaan van Dis met Jan Montyn, Karel van het Reve en Hella Haasse. Cherry Duyns’ documentaire over Jeroen Brouwers en diens zelfmoordboek.

Van welke regels Nederlandse poëzie durf ik toe te geven dat ze weleens spontaan in mij opwellen?

Typerend voor mij waarschijnlijk zijn dat vooral de spottende variaties op klassieke gedichten die Gerrit Komrij ooit de wereld in stuurde met de titel “onherstelbaar verbeterd”.

Laten we zacht zijn voor elkander, kind
Tot ik de pot met vaseline vind

Toch, er is éen man die wel regels heeft gedicht die tot mijn normale woordenschat zijn gaan behoren. Willem Elsschot. Al citeer ik hem ook weleens verkeerd, zie ik nu. Maar de regel / Ik word aan het oud zijn niet gewend / sloeg bij mij op mijn zeventiende al aan. Zelf was hij trouwens net zevenentwintig toen hij dat schreef. Of neem nu:

/ het wil, het wil tot mij niet spreken /

Of:

/ Ik ben een schurk, ik ben een hond, / geen rustplaats waard in heil’gen grond, /

En:

/Maar laat mij doen met eigen vuur / wat ik verkies, zoolang ik duur.

De Klacht van den Oude

Ik word aan ‘t oud zijn niet gewend.
De lichtelaaie die ‘k heb gekend
zit nog te diep in mijne knoken
en blijft mij dag en nacht bestoken.

Mij beetren heb ik steeds gewild,
en menig, menig uur verspild
aan op te zien naar ginder boven,
aan bidden leeren en gelooven.

Helaas, ik schaam mij en beken
dat ik wel diep verdorven ben.
Want God en Ziel en andere dingen
waarvoor de menschen psalmen zingen,

Geweten, Vaderland in nood,
de Sterrenhemel en de Dood,
het wil, het wil tot mij niet spreken,
wat ik ook tracht het ijs te breken.

Maar waar ik wèl toe ben bereid,
dat is voor elke jonge meid
zooals er honderdduizend loopen,
de kleeren van mijn lijf verkoopen

en heel mijn huis en heel mijn vrouw.
Ik zou het doen, en geen berouw
zou in mijn oogen staan te lezen,
en ‘t zou nochtans een misdaad wezen.

Wanneer ik langs de huizen trek
loert men mij na, als ware ik gek,
alsof mijn plannen en mijn zonden
op mijnen rug te lezen stonden.

Ik ben een schurk, ik ben een hond,
geen rustplaats waard in heil’gen grond,
en ‘k wil een hoog rantsoen betalen
voor elken bundel zonnestralen:

Maar laat mij doen met eigen vuur
wat ik verkies, zoolang ik duur.
En plaag ons niet: mij arme stakker,
en Satanlief, mijn laatste makker.

Willem Elsschot
Rotterdam, 14 Februari 1910

de hele reeks van mijn mogelijk meest favoriete gedichten

Nu ik ook Joost Zwagerman’s “essay” over het pamflet van Geert Mak gelezen heb, wordt het tijd om de discussie voorlopig maar eens af te ronden.

Interessant aan Zwagerman’s exercitie in de Vrij Nederland van vorige week [het boekenweeknummer] is alleen dat hij zelf niet op een opinie betrapt kan worden. Heel listig somt hij op wie allemaal heftig op Mak hebben gereageerd, en ook wat er zoal aan feitelijke onjuistheden in het pamflet staan.

Het lijkt het dossier op dit weblog wel. Maar ik bied tenminste dan nog wat hyperlinks naar bronnen.

Conclusie van Zwagerman:

Er wordt in Gedoemd tot kwetsbaarheid op te veel plaatsen geblunderd, zodanig dat de portée van zijn betoog dramatisch moet inboeten aan zeggingskracht.

Toch is voor mij de vraag niet of Mak’s conclusie houdbaar is. Er werd idioot gereageerd door sommige politici, en de nieuwsmedia hielpen mee om angst aan te wakkeren.

Maar, ook deze discussie toont weer aan dat het publieke debat in Nederland op een pijnlijk laag niveau wordt gevoerd. En daardoor is het niet eens vreemd dat minister Donner van Justitie in dit klimaat vrijwel zonder tegenspraak verregaande wetswijzigingen voor kan stellen, die een principieel rechtsbeginsel om zeep helpen. Wie verdacht is van terrorisme behoort daarmee ineens tot een rechtenloze onderklasse. Niet iedereen is zo meteen meer gelijk voor de wet.

Ondertussen mogen de telefoontjes van advocaten afgeluisterd worden. Net zoals van journalisten al routinematig wordt opgevraagd welke nummers ze gebeld hebben, want daar is niet eens een verzoek tot aftappen bij het Openbaar ministerie voor nodig.

Erg is dat door Mak’s gemakzucht de discussie over al die tendensen niet eens gevoerd wordt. Onuitstaanbaar is dat het debat uiteindelijk alleen maar over die vergelijking tussen Der ewige Jude en Submission gaat. Terwijl de beeldtaal in beide niet eens uniek is.

Enfin.

Dossier Gedoemd tot Kwetsbaarheid

De Leeuwarder rechtbank verbiedt dit jaar het zoeken van kievitseieren [ljipaaien] weer eens, vanaf deze vrijdag. Want, het is niet de eerste keer. Dat er nog weleens in Friesland naar eieren gezocht wordt, mag alleen om cultuurhistorische redenen. Europa heeft het allang verboden.

Ondertussen zit Omrop Fryslân nu met het probleem dat de jaarlijkse gezellige prijsvraag niet door kan gaan. Het zou al heel toevallig wezen als tussen nu en vrijdagochtend nog een kievitsnest leeggeroofd kan worden. De Leeuwarder Courant hoeft de sulveren ljip niet uit te reiken, als die gewoonte tenminste nog bestaat, en de Commissaris van de Koningin hoeft het eerste ei niet in ontvangst te nemen.

Och, hoe spannend toch iedere keer weer als dat ei in een pannetje water gelegd wordt, om te kijken of het wel vers is. En niet éen van vorig jaar, goed in de koelkast bewaard gebleven.

Maar, goed beschouwd gaat het hier om iets anders. De trek van het platteland naar de steden die al honderden jaren plaatsvindt, nadert in Nederland nu zo ongeveer zijn voltooiing. De landbouw wordt goeddeels weggesaneerd, de vissers hebben niets meer om te vissen, en de jagers zetten al tijden gekweekte korhoenders en varkens uit om toch wat te knallen te hebben, als ze mogen.

En dan: wat is natuur nog in dit land?

Iets met een hek eromheen. Binnen de gebaande paden blijven, is het gebod.

Genetically