Ik denk nog altijd in guldens, bij hoge bedragen. En de wetenschap dat de gulden te goedkoop was toen die werd opgeheven, brengt nu met zich mee dat ik voortaan in gedachten twee gulden gelijk zal stellen aan éen euro.

Scheelt toch in het rekenwerk.

Verder resten me slechts vragen. En speculaties.

Als dan zo goed bekend was dat de gulden te laag gewaardeerd was binnen de Europese monetaire unie [EMU], waarom werd daar dan werkelijk nooit iets over naar buiten gebracht?

Ik vermoed dat de Nederlandse regering de te lage koers van de gulden als wisselgeld heeft gebruikt in onderhandelingen op Europees niveau. Omdat ze daardoor een dreigmiddel in handen hadden; de stabiliteit van de EMU liep anders gevaar.

Om die illusie van macht zijn de Nederlandse kiezers met een abnormale inflatie opgezadeld, en is uiteindelijk ook de economie schade berokkend. Zo veel is fictie dus waard; en dat is een schrikbarende conclusie.

Wat me ertoe brengt toch weer iets over die Europese Grondwet te zeggen. Ook nu weer is het argument dat door een nee-stem van de Nederlandse bevolking het land invloed verliest.

Die mogelijke invloed nam al sterk af toen de EU vijfentwintig lidstaten kreeg vorig jaar mei. Bovendien zegt het niet zo veel of een land een Europees Commissaris heeft met stemrecht of niet. Het gaat erom vroeg in het wetgevend proces invloed te hebben; daar valt nog het meeste te sturen. En in die zin hebben de Nederlandse ministeries – op Landbouw na – nauwelijks gewicht, omdat ze allemaal te laat de nieuwe werkelijkheid beseften. Bovendien werken er nauwelijks Nederlandse ambtenaren bij de diverse EU-instellingen. Het onderwijs heeft ze ook niet voorbereid adequaat twee andere talen te beheersen dan het Nederlands. Of om de vaardigheid te hebben te kunnen slagen voor éen enkel toelatingsexamen.

De boven-ons-gestelden moeten tamelijk wanhopig zijn, dat ze zich zo blind blijven vastklampen aan de illusie iets te kunnen betekenen in Europees verband.

Bush and bin Laden are really on the same side: the side of faith and violence against the side of reason and discussion. Both have implacable faith that they are right and the other is evil. Each believes that when he dies he is going to heaven. Each believes that if he could kill the other, his path to paradise in the next world would be even swifter. The delusional “next world” is welcome to both of them. This world would be a much better place without either of them.

Richard Dawkins, interviewed in Salon

Vanillevla was altijd al afstotend geel, daar komt het vast van. Want zuivel levert eenmaal bewerkt hoogstens kleurloze producten op, of anders gewoon witte.

Oranje gekleurde vla in een kommetje ziet er zeldzaam onappetijtelijk uit. En ik ben kleurenblind, dus kan heel wat hebben. De smaak valt vervolgens mee, als ik niet kijk, al geloof ik niet dat er ook maar éen sinaasappel bij de bereiding te pas is gekomen.

Sinaasappelijs bij de Italiaan, is dat niet ook gewoon wit?

En dan, volkomen ongemerkt houdt de lokale radio- en televisieomroep op te bestaan. Ik kan daar geen traan om laten. Het onbegrijpelijk grote aantal medewerkers zal ongetwijfeld zijn best hebben gedaan, maar veel verder dan omroepje spelen kwamen ze niet.

Het enige lokale programma dat ik nog weleens opzocht was de rechtstreekse uitzending van een gemeenteraadsvergadering. Maar alleen om een paar minuten naar het eeuwigdurende gejeuzel daar te luisteren met het idee hoe fijn het was er niet meer bij te hoeven zitten, of als journalist na afloop nog eens mensen te moeten lastigvallen om quotejes te halen.

En toch, de invoering van de gekozen burgemeester was niet eens mogelijk geweest in 2006, zelfs al had de Eerste Kamer er wel voor gestemd. Zo’n lokale omroep die zich volkomen afhankelijk van subsidie heeft gemaakt, was niet het medium om neutraal over de burgemeesterscampagnes te berichten.

Maar van het lokale nieuwsblad was ook niets te verwachten geweest.

De bekende huizen, de bekende
Mensen, en dit leven, dat vergaat
In de spinsels van het zo gewende
Dat ik ‘t niet haat.

Tot die altijd mindere ogenblikken,
Dat de slaap dunt en mijn ogen schier
Opengaan in een verbijsterd schrikken:
Waarom ben ik hier?

Hier of elders, ‘t is hetzelfde leven,
Want hetzelfde hart dat, ondermijnd
Door een onverzoenlijk tegenstreven,
Aan zichzelf verkwijnt.

J.C. Bloem

Het stelt allemaal niet zo heel veel voor waarschijnlijk, maar toch moet ik even melden dat me deze week voor het eerst persberichten over nieuw te verschijnen boeken toegestuurd zijn via mijn boeklog. Zonder dat ik daarom gevraagd heb, laat dat voorop staan.

Kijk, ik loop inmiddels lang genoeg in de journalistiek rond om te weten hoe simpel het is om ergens op een mailinglist terecht te komen, en voortaan persberichten toegestuurd te krijgen. Met enige moeite zijn ook vast uitgeverijen wel bereid dat te doen, en zelfs recensie-exemplaren op te sturen. Alleen, als daar dan nooit een echte bespreking tegenover staat, droogt zo’n bron meteen ook weer op.

Dat weblogs ineens als een serieus medium beschouwd worden om boeken aan de man te brengen, heeft ook waarschijnlijk niets met mij of mijn manier van recenseren te maken. Maar toch…

Zo werkt een pen, die glijdt
langs glad, gelinieerd
papier en heeft geleerd
dat hij niets weet
van wat zijn vers (waar wijsheid
naast nonsens staat)
beweegt; maar hij verlaat
zich op de hand die ‘m voortleidt,
op vingers, waar in vast,
stom ritme woorden gaan, van aar
of bloem geen stof wegnemend, maar
van schouders wel een last.

Joseph Brodsky, Vlinder xi
vertaling Peter Zeeman

Tweemaal besteedde de afgelopen dagen iemand uitgebreid aandacht voor zelfcensuur in de Nederlandse media, en daarmee ook aan de ontkenning dat er zelfcensuur is. Ayaan Hirsi Ali zei op de Dag van de Persvrijheid:

Hier is, na het vergeten en het verdringen, een derde punt van zelfcensuur aan de orde: de angst om mensen in hun religieuze gevoelens te kwetsen.

De reactie van co-referent Arendo Joustra was in zijn botheid tekenend:

[D]e journalistiek moet niets

Elders geeft oud-hoofdredacteur van het NOS-journaal Nico Haasbroek zijn mening over de chronische papegaaizucht onder journalisten:

Bij de televisie luisteren we naar de radio, kijken we naar teletekst en lezen de krant. Op de krantenredactie staat het Journaal en RTL Nieuws aan, luisteren ze naar de radio en lezen ze teletekst. In feite is het een vorm van zelfbedrog, omdat je allemaal uit dezelfde bron put.

Goed, Haasbroek noemt het geen zelfcensuur maar zelfbedrog. Maar zoals ik al aangaf in mijn bespreking van Mark Deuze’s boek Wat is journalistiek?, het is zo jammer dat nu nooit eens iemand durft door te denken wat het betekent dat de nieuwsmedia zichzelf zo zeer beperken in hun onderwerpkeuze.

Lali Puna, Nin-Com-Pop

For its minimalism and shy, “almost withdrawn vocals”.

Terwijl de man die twee jaar terug een oorlog beval tegen Irak hier landgenoten komt herdenken die vielen bij de bevrijding van Europa, speelt op de achtergrond een militaire kapel een toepasselijk wijsje:

‘Piet Hein,
‘Piet Hein, zijn naam is klein.’

Nu wordt in Spanje Piet Hein als een groot oorlogsmisdadiger beschouwd. Hij nagelde namelijk de bemanningsleden van de schepen die hij veroverd had met hun voeten vast aan het dek, voor de boel in de brand ging.

De geschiedenis wordt nu eenmaal geschreven door overwinnaars, en daarmee misbruikt. Enfin.

Wim de Bie weigerde gisteren de vergelijking te maken. En ook mijn aanvankelijke opmerking zwakte ik meteen na die gepost te hebben alweer ernstig af.

Maar toch, niemand die dit plaatje hierboven ziet en iets van de mediageschiedenis weet, zal kunnen ontkennen dat de NOS hier Riefenstahlt.

Nog maar een geluk dat Bush al in het land was, en de uitzending niet met het landen van Air Force One begon, anders was het helemaal Triumph des Willens gewezen. Wat trouwens meer over de ideeën zegt die regisseurs hebben om iets groots in beeld te willen brengen dan iets anders, lijkt me.

I

Van de tentamenlast bevrijd, had zij
voor zaterdag een vriendje uitgenodigd;
‘t was avond, en op tafel stond in ‘t kaarslicht
de stevig dichtgekurkte rode wijn.

Maar zondagmorgen ving met regen aan;
en de logé sloop, een ervaring rijker,
steels weg en nam zijn kleren van de spijker,
die losjes in het pleisterwerk bleef staan.

Ze pakte van ‘t bureautje bij de muur
een beker, goot een restje thee naar binnen.
De woning sliep nog op dit vroege uur.
Ze lag in bad en voelde hoe in ‘t midden

de bodem bladderde, en plotseling
kroop toen de leegte, licht naar badschuim geurend,
haar lichaam in door nog een opening,
die na vannacht bekend was met de wereld.

Joseph Brodksy, ‘Debuut i’
vertaling Kees Zeeman

Gisteravond mocht de minister van Financiën ongestraft gekkepraat uitslaan over de waarde van de gulden. In het TV-programma Barend & Van Dorp beweerde hij glashard dat het toch niet uitmaakte of de euro nu 2 gulden 20, of 2 gulden waard was. Immers, zowel schulden als bezittingen werden toch steeds door hetzelfde bedrag gedeeld?

Het is tekenend voor het journalistieke niveau van de gastheren dat die mee konden gaan in de redenering van Gerrit Zalm.

Maar verdomme, Nederland is toch geen eiland met een volkomen autarkische economie? Iedereen heeft toch de directe gevolgen gemerkt van die goedkope gulden? Alles wat het buitenland gehaald moest worden, was te duur. Van het graan waarmee ieders brood gebakken wordt, tot de olie en afgeleide producten die iedereen in zijn auto stopt, tot en met de huisverwarming omdat de gasprijs gekoppeld is. Of kortweg: vrijwel alle dagelijkse behoeften.

Van de gunstige effecten - voortkomend uit een lagere staatsschuld, of een grotere export - lijkt me heel betwistbaar of die iedereen ten goede zijn gekomen. Hogere bedrijfswinsten door export leiden in eerste plaats tot meer divident voor de aandeelhouders, en misschien na enige tijd eens tot meer werkgelegenheid. Bijvoorbeeld.

En, mij zit nog steeds dwars glashard voorgelogen te zijn over het prijsopdrijvende effect van de invoering van de euro.

Geert Mak schrijft deze week in De Groene Amsterdammer over de reacties op zijn pamflet ‘Gedoemd tot kwetsbaarheid’, en waarom hij aan zijn oorspronkelijk ideeën vasthoudt.

Ik kom daar op terug.

* zie ook het volledige dossier Gedoemd tot kwetsbaarheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Ergens bij ons in het winkelcentrum verzamelen de lottoballen zich die te gekneusd zijn om nog langer mee te mogen spelen. Dat ze na een leven in de spotlights de aandacht blijven zoeken, schrijnt. Zijn ze vergrijsd, willen ze nog een etalage liggen.

Geluk in het spel is ook niet alles, blijkbaar.

Bloc Party, Banquet [Phones Disco Edit]

Or else the original version.

For some reason the music made in the eighties still inspires new groups.

Het gedicht van Brodsky dat ik eerder deze week hier plaatste, kwam daar alleen maar te staan omdat het me zo deed denken aan een mooi gedicht van Vestdijk, dat hij overigens zelf mislukt achtte.

Maar nu ik dat weer zie, wat een enorme verschil.

De zolder, waar wij het geheim ontdekten,
Lag hoog in ‘t huis, en ‘t uitzicht op de dijk
Door ‘t raam was meest een blauwe zeerand rijk,
Die als een glimlach tot gerustheid strekte

Om wat de wereld duldt als liefdeblijk:
Die euveldaad, die in ‘t tersluiks bevlekte
Duister ontzenuwende angst verwekte
Voor ‘t oog dat door de dikste muren kijkt.

Dan wandelden wij na gedane zaken
Naar ‘t raam, waar blauw boven de roode daken
Die glimlach zich met onze schaamte mat.

En ‘t huis werd wederom een huis met buren
Die ingesloten in hun eigen muren
Eenzelvig leven in hun havenstad.

Simon Vestdijk

Waarom de plaatselijke waterwerken nog altijd ranja spuiten, terwijl Koninginnnedag toch alweer twee weken geleden was. Bevrijdingsdag en desnoods VE-day zijn ook al geweest.

Het heeft ook iets obsceens, zo’n gekleurde slang van water uit een afvoerputje.

The British political class - like many of its Western counterparts - is too disconnected from the public to understand what makes people tick. This isolation is the inexorable consequence of a growing disassociation of politics from people’s lives. As the 2005 General Election campaign has shown, political issues are rarely generated from below; rather, they are fabricated by professional consultants who are in the business of selling party brands and images.

Frank Furedi

De ironie van het hele debat rond het pamflet van Geert Mak is dat hij oprecht dacht Ayaan Hirsi Ali te moeten waarschuwen. Gebruik niet dezelfde methoden als de Nazi’s in hun propaganda toepasten, schreef hij in Gedoemd tot kwetsbaarheid. En vervolgens reageerde nogal wat mensen totaal overspannen op die ene verwijzing naar de Tweede Wereldoorlog.

Lezen blijft moeilijk. Wie zei ook alweer dat in Nederland slechts tien procent van de bevolking functioneel analfabeet is?

Misschien is dat de reden dat Mak steeds stil bleef over alle aantijgingen, en nu pas reageert met een lang stuk in De Groene Amsterdammer. Dit artikel zal overigens ook weer apart als pamflet in de boekhandel komen, onder de titel ‘Nagekomen Flessenpost’.

Bovendien kwam Geert Mak éen en ander ook op televisie toelichten, in het NCRV-programma Rondom Tien. Deze uitzending is via internet te bekijken voor wie dat wil, maar ik zou dat hoogstens om éen reden doen. Bekijk vooral eens wat in Nederland voor discussie moet doorgaan.

Wat wond iedereen zich weer nodeloos op, om de eigen interpretatie van andermans denkbeelden vooral.

Ook Mak’s repliek in de Groene valt tegen. Van de vijftig vragen die AD-redacteur Carel Brendel hem stelde in een open brief, worden maar enkele beantwoordt. Van acht opmerkingen in zijn eerste pamflet wil Mak nog net toegeven dat die feitelijk onjuist zijn geweest.

Opvallend is ook dat hij toegeeft stilzwijgend in latere drukken van Gedoemd tot kwetsbaarheid alvast fouten te hebben verbeterd.

Maar, mijn grootste probleem met deze repliek, en daarmee misschien ook wel met zijn eerste pamflet, is dat Mak onvoldoende onderkent hoe het publieke debat werkt in Nederland. Zijn these dat politici en mediageile publicisten in Nederland een sfeer van angst creëren, is in beide stukken onvoldoende onderbouwd, zo vind ik nu. In Gedoemd tot kwetsbaarheid vermeed hij vrijwel steeds namen te noemen en rugnummers te geven. De repliek geeft daar wel wat meer van, maar nog steeds niet gestructureerd en zeker niet volledig.

Bovendien gaat het er nu net ook om hoe het beeld dat van de werkelijkheid gegeven wordt zich tot de eigenlijke werkelijkheid verhoudt.

Het wordt zo langzamerhand een stokpaardje van mij op dit weblog, maar ik moet het toch maar eens schrijven. De media focussen op het moment vooral op instanties die niet de werkelijke beslissingsmacht hebben. Dat zijn vooral enkele poppetjes uit het kabinet, en een stuk of tien parlementariërs.

Toenmalig minister Peper schreef nog in een essay: het primaat moet naar de politiek terug. Wat alleen maar bevestigd dat de echt belangrijke besluiten niet meer in Den Haag worden genomen.

En, als het parlement ergens dan wel aandacht besteedt, is de problematiek zo versimpelt dat die niets te maken heeft met de realiteit waarin de Nederlandse bevolking leeft. Dus houdt ook het nieuws daarover een schijnbeeld op.

In plaats dit mechanisme te onderkennen, heeft Mak ervoor gekozen mee te gaan vechten in een schijn-discours. Ik geef grif toe, tegengas was ook wel nodig. Maar dan liefst gebaseerd op feiten, en niet door tegenover al te uitgesproken meningen vooral andere meningen te plaatsen.

* zie ook het volledige dossier Gedoemd tot kwetsbaarheid

De Groene Amsterdammer #19, 13 v 2005
pagina’s 23 - 33.

As the battle against doping continues, the excuses of those who tested positive get weirder and weirder.

Tyler Hamilton, caught with other blood than his own in his veins, explains “a vanished twin” could be responsible for that. He may have been born with the remains of another body within his.

Waarom blijven mijn roestvaststalen
thermokopjes eigenlijk altijd in de kast?

Vanaf nu is mijn boeklog geheel ondergebracht op het domein boeklog.info. Het huidige adres minsken.eamelje.net blijft als mirror dienen, zodat eventuele links of bookmarks desnoods onveranderd kunnen blijven.

Verder heb ik een FAQ geschreven, omdat het log onverwacht veel correspondentie oplevert, maar daarin steeds dezelfde vragen terugkomen.

Daarom is nu voor eenieder zelf op te zoeken waarom ik geen cijfers uitdeel, of de titels niet automatisch link met internet-boekhandels.

* en op een verzoek van vandaag heb ik toch ook maar een rubriek ‘aanbevolen’ ingevoerd

Paul Graham uses a common comparison I don’t agree within his otherwise excellent essay on writing.

(a) an expert on literature need not himself be a good writer, any more than an art historian has to be a good painter.

Painting isn’t the most important means of expression taught at school, but language is. No art historian only paints or drafts his comments, everyone writes them down.

Most problems Graham observes come down from something else: how professionalism often leads to totems and taboos. And hardly anyone won’t fight those, as most people find some comfort in them.

Pom’s vraag hoe ik een pamflet als Gedoemd tot kwetsbaarheid zou schrijven, is niet zo maar even te beantwoorden. Ik kan hoogstens wat gedachteflarden weergeven van de richting die zo’n stuk wat mij betreft uit moet gaan. Maar goed, dit weblog is al vaker een vruchtbaar kladschrift gebleken.

Ik ben helaas zo’n vreselijk stuk historicus die alleen maar kan denken vanuit het algemene naar het speciale. Voor mijn pamflet betekent dit, dat ik zo al denk minstens vier elementen te moeten inbrengen:

1. het profijt van angst, voor de zaaiers;
2. professionalisering, en de negatieve gevolgen daarvan voor politiek, ambtenarij, en de media;
3. de staat van het publieke debat in Nederland;
4. het werkelijke gevaar van [Islamistisch] terrorisme;

Om me nu alleen even tot het eerste punt te beperken: over het profijt van vrees aanjagen is erg veel te zeggen, dat vrijwel nooit wordt opgemerkt. Neem alleen al het nut voor de opvoeding, omdat het waarschuwen met straf het kind al goed gedrag inprent voor de hersentjes rijp genoeg zijn om de consequenties van daden in te zien.

Of zie het nog groter, en stel eens de vraag hoe die kastes van priesters of koningen ooit konden ontstaan.

lês troch | lees door | continue reading »

The New York Times on the steps taken to increase the readers’ confidence [pdf].

We must be yet stricter about anonymous sources. We must reduce the garden-variety factual errors that corrode our believability. In an ever more complex world, even as we must speak with authority, we must strengthen and better define the boundary between news and opinion.

Media Matters answers with an open letter:

On page 13, we learn that the Times apparently takes “great care” in the editing of stories on subjects characterized as “emotional.” Among those listed are abortion, gun control, the death penalty and gay marriage — all so-called social issues on which you appear to conclude that the paper lapses at times into liberal advocacy. May we suggest that subjects like “war” and “national elections” are “emotional” also? And that “great care” ought to be taken when handling them as well?

The Esquire Cover Gallery, and the thoughts on magazine design it provokes. Contemporary covers are incredibly bland, with their focus on celebs.

De consument denkt dat de overheid hem behoedt voor misleiding, maar daar is geen sprake van. Er staan heel veel gezondheidsclaims op producten waar juridisch geen speld tussen is te krijgen en die zijn goedgekeurd door de KAG, maar waarmee de consument toch op het verkeerde been wordt gezet

intermediair

H.L. Mencken noemde kritiek het aannemelijk maken van een vooroordeel

Hoewel ik mijn boeklog begin dit jaar ook begonnen ben om me mijn vooroordelen bewust te worden, zijn enkele blinde vlekken me toch wel degelijk bekend.

1. ik houd meer van het kleine dan het grote; van verhalen dan romans, van essays dan monografieën; houd meer van boeken met maar een paar personages dan de grote allesomvattende roman. Ik prefereer kamermuziek boven symfonieën;
2. ik houd meer van boeken die uitgaan van de realiteit dan boeken waarvan de schrijver graag tot een bepaalde intellectuele of culturele traditie wil horen. Het laatste genre is overigens opvallend dominant aanwezig;
3. ik houd meer non-fictie dan fictie, maar dat komt vast omdat de kans een geslaagde zakelijke tekst onder ogen te kijgen gewoon groter is. Geslaagde fictie zal me daarentegen aanmerkelijk dieper raken;
4. heb weinig geduld met fantasie, magisch-realisme of andere bedachte vormen. Behalve dan oude sprookjes en volksverhalen;
5. ik houd meer van poëzie dan proza. Maar de kans poëzie tegen te komen die ik geslaagd vind, is opvallend laag;
6. comedie staat boven drama;
7. maar ik vind humoristisch bedoeld proza hoogstzelden leuk, en snel irritant;
8. prefereer eenvoud en helderheid verre boven complexiteit, helemaal als helder wordt uitgelegd hoe complex alles is;

Wordt ongetwijfeld vervolgd.

The trees are coming into leaf
Like something almost being said;
The recent buds relax and spread,
Their greenness is a kind of grief.

Is it that they are born again
And we grow old? No, they die too.
Their yearly trick of looking new
Is written down in rings of grain.

Yet still the unresting castles thresh
In fullgrown thickness every May.
Last year is dead, they seem to say,
Begin afresh, afresh, afresh.

Philip Larkin - from High Windows

The Mountain Goats, No Children

Read the New Yorker profile as well.