De activist, auteur, en radiomaker Studs Terkel is dood. Hij vond een manier om mondelinge geschiedenissen op te tekenen die ik hoogst bewonder.

Studs Terkel op boeklog
Studs Terkel’s eigen website

Honden houden niet van muziek — ze begrijpen er niets van;
Arme Nipper;

Historici willen dat de Kamer tegen invoering van de historische canon gaat stemmen [pdf];
Ze komen wel een beetje laat met hun kritiek — maar ja, dat heb je vaker, met historici. Noem het beroepsdeformatie;

Abram de Swaan kwam bankiers op een bijeenkomst bij de Nederlandsche Bank uitleggen dat zij de ideale zondebok zijn voor de huidige economische crisis;

Studs Terkel in actie [YouTube];
Zelden een machtelozer interviewer gezien;
Nu ja, Terkel was dovig — laat hem dan ook maar zijn voorstelling doen;

American novelists on the legacy of the Bush administration;
Prominent Americans on the legacy of the Bush administration;

The chief value of money lies in the fact that one lives in a world in which it is overestimated.

H.L. Mencken

Wie is die Obama toch, zo vroeg Aaf Brandt Corstius zich af;
De duiding zal vanaf dinsdagnacht wel beginnen. En minder dan Bush en zijn vriendjes zal Obama het moeilijk kunnen doen, als president, dus lijkt enig optimisme over de man logisch;
Interessantste interpretatie tot nu toe? Die van Steve Sailer, in het boek America’s Half-Blood Prince, dat nog even gratis online staat;
Omdat Sailer vergelijkt wat Obama nu zegt, en wat hij midden jaren negentig over zijn ambities schreef, in de autobiografie, Dreams from My Father: A Story of Race and Inheritance;

Die hele rassenkwestie speelt in onze media geen enkele rol — behalve in de vraag of al die optimistische pronostieken niet vertekenen, omdat Amerikanen stiekem racistischer zijn dan ze zeggen te zijn;
Maar in de Nederlandse media speelt ook al geen rol dat het de Amerikanen allereerst om het binnenlandbeleid van hun overheid gaat;
En daarin is integratie en segregatie wel degelijk van grote betekenis;

Sailer schrijft daar een paar ware dingen over. Zoals dat het minst omstreden beleid, om ook de zwarten/negers/Afrikaans-Amerikanen [streep door wat u niet PC acht] huiseigenaar te laten worden, achter de grote financiële crisis van dit moment steekt;

Andere opvallende quote van Sailer:

Obama’s career largely consists of failing upwards. He undertakes careers — community organizer, anti-discrimination lawyer, leftwing charity chairman, South Side politician — to fulfill the dreams from his father, to help “in your people’s struggle,” but doesn’t accomplish much of significance in that overwhelming undertaking. In fact, he may make things marginally worse — the fundamental flaw in Obama’s career philosophy is that each of his jobs has been intended to help poor blacks get more goodies out of whites, but government handouts undermine black moral fiber, leaving the black community worse off morally than before the Great Society.

[151]

Enfin. Veel beter had ik Studs Terkel’s interviewbundel Race in deze kunnen adviseren. Maar dat boek heb ik nog niet uit. Zo goed als Terkel is Sailer totaal niet;
En zo is er wel meer. Het in memoriam dat Jan Donkers schreef over Terkel is slecht, omdat het er niet op lijkt of Donkers ooit een boek van hem gelezen heeft;
Maar goed, hád ik er meer werk van gemaakt, dan alleen naar boeklog te verwijzen, wás er reden geweest om te klagen;

Merkwaardig veel mail gaat over mijn voornemen een essay te gaan schrijven over het Fries. Niet al die post heeft een traceerbare afzender — al staat er meer in de header dan de verstuurders denken — dus krijg ik telkens badinerende opmerkingen te lezen, en verdachtmakingen aan mijn adres.

Ik geef onmiddellijk toe, er zijn leuker onderwerpen om mijn aandacht aan te wijden dan de trieste positie van het Fries. Maar illustreert mijn aandacht, en dat ik er om niet nog meer werk aan besteed, niet juist ook een liefde voor de taal, geachte schelders?

Mij valt alleen wel op dat er vaak van hypocrisie sprake is in het Friese. En goed, daar zou ik over kunnen zwijgen. Of daar kan ik misschien iets mee doen. Neem nu, als willekeurig voorbeeld, de voornemens die de provinsje Fryslân in de meest recente taalnota [pdf] heeft gepresenteerd:

Wat willen we in 2020 hebben bereikt?

• Minstens 95% van de Friese bevolking kan het Fries verstaan (situatie 2007: 94%).
• Minstens 75% van de totale Friese bevolking kan het Fries naar eigen zeggen vrij aardig tot heel goed spreken (situatie 2007: 74%).
• Minstens 75% van de Friese jongeren in de leeftijdsklasse 18 - 29 jaar kan het Fries naar eigen zeggen vrij aardig tot heel goed spreken (situatie 2007: 71%).
• Minstens 75% van de totale Friese bevolking kan het Fries naar eigen zeggen vrij aardig tot heel goed lezen (situatie 2007: 68%).
• Minstens 35% van de totale Friese bevolking kan het Fries naar eigen zeggen vrij aardig tot heel goed schrijven (situatie 2007: 26%).

Dit lijkt heel mooi, en ambitieus. Alle percentages hoger, dat is een prijzenswaardig streven.

Toch is aan de meeste van deze cijfers af te lezen dat de provinsje Fryslân wel in naam een taalbeleid voert, maar zich tegelijk niet zal inspannen daar enig werk in te steken. Alleen de Afûk mag zich verheugen op extra steun voor de cursusjes schrijven, en ook het reguliere onderwijs moet wat gaan doen.

Immers, het gaat hierboven om percentages, en geen absolute aantallen. En de provincie krimpt nu al in bevolkingstal; een trend die in 2020 aanmerkelijk duidelijker zichtbaar zal zijn dan op het moment. Afhankelijk van de bron, maar optimistisch geschat [pdf] zullen er dan in Friesland zeker 7% à 10% minder mensen wonen. Dus is rustig te stellen dat het percentage Friessprekenden onder de totale bevolking als vanzelf gaat toenemen de komende jaren. Het aandeel Fries pratende ouderen in de bevolking stijgt namelijk alleen maar. Migratiepatronen laten altijd zien dat vooral de ambitieuzen en studieuzen uit een regio vertrekken [de 17 - 50-jarigen].

Met andere woorden, terwijl de provinsje lijkt aan te geven dat het tal mensen moet toenemen dat het Fries verstaat, is uit zo’n zelfde cijfer te lezen dat er eigenlijk al rekening gehouden wordt met een daling.

Op wie zou ik nu precies kritiek leveren door dit soort hypocrisie te tonen, geachte schelders? Denk daar toch eens over na…

De prijs voor de meest zinloze omroepproductie van het jaar gaat naar de nachtelijke verslaggeving van de NOS over de presidentsverkiezingen in de VS;
Omdat internet & digitale televisie nogal wat voorbeelden hadden van hoe het wel kon, was het contrast nogal groot met het Nederlandse schoolkrantniveau;
Nu ja, de betreffende journalisten hebben er een leuke reis aan over gehouden — plus het idee iets belangrijks te hebben meegemaakt;
Dat zal ook iets waard zijn;
Voor hen;

Onderwijl chatte ik met wat Amerikaanse bekenden, en bleef ik dat te lang doen;
Maar het is altijd mooi andere mensen blij te zien worden;
Ik zag, in de ochtend, Gore Vidal zelfs nog langskomen bij de BBC;
Hij is ineens oud, en mager, en praat een stuk langzamer dan vroeger, Vidal;

Chatten met blije Amerikanen mocht ook wel weer eens, na de twijfel in 2000, rond Bush en Gore;
Of 9/11;

Toch is het opvallend hoe veel meer ik ooit op de VS was georiënteerd, negen à tien jaar geleden;
Ja, toen waren ze daar verder met internet dan in Nederland — dat speelde absoluut mee;
Maar ik sluit toch ook niet uit dat Bush, en diens onnozele oorlog tegen terreur, en de krankzinnigheid van de bijbehorende visa-eisen voor journalisten, meespeelde bij de verwijdering;

Alles heeft zijn tijd;

The greatest challenge facing mankind is the challenge of distinguishing reality from fantasy, truth from propaganda. Perceiving the truth has always been a challenge to mankind, but in the information age (or as I think of it, the disinformation age) it takes on a special urgency and importance.

Michael Crichton

Erg onveilig [pdf] woon ik niet, maar dat was me eerlijk gezegd al opgevallen;
Sinds de komst van een Politieacademie — wie denkt er bij zo’n naam niet aan die reeks films — hebben we bovendien de meest pietluttige agenten;
Want, of ze moeten het nog leren, of iemand die het nog leren moet, staat toe te kijken;

Eén van de vele dingen die ik niet gedaan heb in mijn jeugd was het schieten op kapotte tl-buizen;
Niet dat ik klaag hoor, verder;
Maar daardoor leerde ik gisteren pas hoe hard zo’n buis ploft, als die kapot gaat;
Minder was dat dit mij overkwam in de rij voor de kassa van een bouwmarkt — de kartonnen verpakking van de tl-buis was niet afgesloten aan de bovenkant, waardoor de buis langzaam naar buiten kon glijden;
De klap waarmee het ding op de vloer explodeerde was buitenproportioneel, en evenmin hielp mee dat ik net mijn andere hand uitgestoken om de buis terug te duwen;
Versplinterd glas is naar spul;
En plots iedereens aandacht hebben, is ook lang niet altijd prettig;

Het vervelende aan gereguleerde strijd, zoals een sportwedstrijd of een verkiezing, is dat de winnaar nooit heeft gewonnen doordat die meer klasse had;
De verliezers hebben altijd de meest flauwe excuses — helemaal in een tweestrijd;
Zo brengt Newsweek pas nu, ruim na de verkiezingen, allerlei fijne inside-informatie over wat er mis was in het kamp McCain/Palin;
Een illustratie van embedded journalism op zijn best — pas met de feiten komen aankakken, als die er niet meer toe doen;

Een luxeprobleem weer, maar éen dat me meer irriteert dan me lief is. Ik bestelde een tweedehandsboek ‘als nieuw’. En de verkoper stuurt me vervolgens de goedkope herdruk op die dit jaar uitkwam;
Als ik die herdruk, met zijn grijze print op pleepapier, had willen hebben, was dat geen enkele moeite geweest;
En ja, het is me nu wel te veel moeite mijn geld terug te gaan eisen, en naar het postkantoor te gaan om dat boek terug te sturen;
Kwam het nog van een reguliere boekhandel ook. Misschien moest ik maar eens een zwarte lijst aanleggen, en publiek maken van dit soort praktijken. Caveat emptor;

Actualiteitenprogramma Eén Vandaag filmde een week uit het leven van de pas gepensioneerde historicus Maarten van Rossem; die er vooral uit bestond dat Van Rossem overal zijn mening kwam geven.

Nu houd ik van die mening. Vandaar dat Maarten van Rossem ook regelmatig optreedt op eamelje.net. Hem praten horen, is me aangenamer dan hem lezen. En toch waren de aardigste momenten uit die TV-reportage de blikjes achter de schermen. Zoals het moment dat VVD-kamerlid Arend Jan Boekestijn volkomen zijn eigen Kamerfractie afkamt, en zijn leider verwijt geen enkel idee te hebben.

Niet dat hij ongelijk heeft, trouwens. Maar benieuwd hoe liberaal de VVD zich toont tegenover de eigen defensiewoordvoerder.

Murphy’s Law voor de journalistiek luidt dat je de echte vragen pas ziet als je stuk al in de krant staat. Dat gegeven is voor mij een belangrijke reden er een weblog op na te houden, en dit regelmatig te gebruiken om hardop te denken. Alleen het opschrijven al brengt me verder in mijn begrip.

Murphy’s andere wet voor de journalistiek luidt dat wanneer je eenmaal gespitst bent op een bepaald thema, je ogenblikkelijk artikelen van anderen tegenkomt die beter zijn dan het jouwe ooit wezen kan. Dit laatste is overigens niet vreselijk moeilijk — ik heb al jaren niets structureels gedaan met die kennis uit dat logje over de menselijke neiging om in verhalen te willen denken. Half herinnerde ideeën oprakelen, levert misschien een vonk of drie op, maar geen nieuw vuur. Toch viel het me vervolgens haast tegen geen interessante teksten van anderen tegen te komen over de betekenis van het verhaal voor mensen.

Tot iemand met een achtergrond in de film de propaganda uit de Amerikaanse presidentsverkiezingen ontleedde…

The free market is just a measurement, a device to tell us what people are willing to pay for any given thing at any given moment. The free market is a bathroom scale. You may hate what you see when you step on the scale. “Jeeze, 230 pounds!” But you can’t pass a law making yourself weigh 185. Liberals think you can. And voters–all the voters, right up to the tippy-top corner office of Goldman Sachs–think so too.

P.J. O’Rourke, ‘We Blew It’

O’Rourke op boeklog.

Fijne prijsvraag op De Papieren Wereld: verzin het onderschrift bij een nogal onthullende foto van Ilja Pfeijffer;
Nooit zal ik meer een gedicht van die man kunnen lezen, zonder dit beeld op mijn netvlies;
Maakt zijn werk bij voorbaat leuk;
Vraag ik me wel af waarom Giphart, Natter, en co, zo pesterig Pfeijffer’s naam verkeerd schrijven;

Een gedienstige geest wees me erop dat De Telegraaf op zaterdag al voor de uitzending van Eén Vandaag melding maakte van Boekestijn’s loslippigheid, plus het daarop volgende relletje binnen de VVD; En ik pas uren later, zonder kennis over wat er binnen die partij besproken werd;
Tja;
Wat zijn de kansen dat ik over iets log dat De Telegraaf als scoop had? Wilt u nu echt dat ik voortaan eerst na ga wat die website brengt, voor ik iets opschrijf? Zeg het maar…

Het zijn lange dagen, de dagen waarop de internetverbinding via je mobiele telefoon sneller is dan die via de breedbandaansluiting thuis;

Citaat van de dag is misschien ook wel de conclusie van Jan Mulder:

Hoe zou het met fractieleider Van der Vlies van de SGP gaan na het zien van Sex Sells?
 

En ja hoor, prompt extra bezoek op boeklog sinds vrijdag, voor mijn bespreking van een heel andere Sex Sells!
Dat is geen documdrama over losgeslagen Bijlmer-jeugd, maar een Amerikaanse cultuurstudie naar tolerantie, met de weinig opzienbare conclusie dat met sex alles verkocht kan worden;
Zoals politiek beleid — al gaat dit dan altijd om het inperken van vrijheden;

Enfin;

[...] in de journalistiek wordt een zekere waarde gehecht aan gecultiveerde onwetendheid die, als deugd vermomd, ‘onbevangenheid’ heet.

H.J. Schoo, ‘De informatie-elite’, in: De verwarde natie

De Friese geschiedeniscanon werd vandaag gepresenteerd, op zijn elfendertigst;
Bovendien kan de provinsje er pas officieel steun aan verlenen als de ambtenaren hier als enige verantwoordelijk worden voor het Friese taalbeleid op school; en dat niet langer in Den Haag bepaald wordt;
Merkwaardig;
Of ook weer niet, gezien de moeite die provincies doen om hun bestaanrecht te blijven bewijzen;

Mijn mening? Behalve dat ik mij afkeer van canons al te vaak geboekstaafd heb, en deze wel een heel opvallende mengeling vertoont van geschiedschrijving, sociale geografie, taalkunde, en folklore uit de VVV-folder?
Elk geschiedenis van Friesland die geen aandacht besteedt aan de nog immer grote emigratie uit Friesland is een onvolledige geschiedenis;
Nog altijd verbant de provincie zijn slimste kinderen als deze volwassen worden — er staat een fikse straf op intelligentie hier;

NRC-columnisten hebben vandaag pas oog voor de loslippigheid van VVD-er Boekestijn over zijn fractievoorzitter;
Net als Elsevier;
Oude media;
Ik zaterdagavond;
Gisteren zette Eén Vandaag de hele opname online van achter de schermen bij De Wereld Draait Door — dat verklaart waarschijnlijk veel;

Verder werd mijn mening onder meer gevraagd over het elektronisch patiëntendossier — maar daarin is de discussie nog altijd niet verder, en een stuk oppervlakkiger, dan ik in 1999 al was;

Peter R.de Vries?
Trial by media is zonder meer een interessant fenomeen — om te bestuderen, als ontwikkeling;
Maar mijn opinie over Peter R. de Vries wordt denk ik het best samengevat met de constatering dat het me weinig zegt om zo af en toe éen rechterlijke dwaling aan de kaak te stellen - zoals met de herziening van de Puttense moordzaak gebeurde — als de systeemfouten in de rechtspraak al zo veel indringerder zijn beschreven;

Klaar;
En ja, ik zie ook wel in dat het niet bijzonder opvalt om opinies te formuleren over onderwerpen die nog niet actueel zijn. Maar wat is visie;

Blogs may be more like private journals with megaphones than reasoned contributions to public life. … Ortega y Gasset’s fear almost a century ago of the ‘revolt of the masses’ needs an update. We face a revolt of the writers. Today everyone is a blogger, but where are the readers?

Russell Jacoby, as cited in: ‘Public intellectual 2.0′

Anderen vieren elk jaar groots de verjaardag van hun weblog. En dat moeten ze vooral niet laten.

Weer anderen klagen dat het webloggen zo veel tijd rooft — of dat ze uren doen over elk stukje dat ze schrijven. Mijn bewondering voor die volharding is groot. Ik zou zulk een geploeter niet aankunnen.

Twee publieke weblogs houd ik erop na, momenteel. En van dit ene zou ik kunnen vieren er deze week in 2001 eindelijk mee te zijn begonnen. Alleen is dat niet waar. De domeinnaam eamelje.net was al in april 2001 vastgelegd, en toen begon het experiment ook; zonder CMS. Om niet te vergeten dat ik ook op ijsberg.net een jaar eerder met van alles heb geprutst. Of dat ik in 1997 een eigen rommelhoekje had online dat de naam weblog kon dragen, als die term toen al bestaan had.

Mij bevalt vooral de vrijblijvendheid van het publiceren online. Niets hoeft. Alles mag. Des te mooier dus dat ik toch heel terloops hier een commonplace book vastleg met uitspraken en ideeën. Of dat ik met boeklog, als vanzelf, zonder me daar op toe te leggen, een interessante database met kennis over boeken vastleg.

Enfin, laat ik eens echt aan het werk gaan.

Zweefblad Quest liet een enquête houden naar hoe gelovig de gemiddelde Nederlander is;
Het gaat te ver dit onderzoek een soort collectieve intelligentietest te noemen, maar daar leek het wel op;
Niet dat het iemand zou mogen verbazen hoe gelovig de meeste Nederlanders zichzelf zullen noemen. De meeste mensen zijn al niet nieuwsgierig naar de verklaring voor heel alledaagse verschijnselen in de wereld om hen heen; laat staan dat er interesse is voor de soms zo ingewikkelde uitleg van nog veel abstractere zaken;
En al helemaal onmogelijk is het gegeven dat wetenschappers met theorieën werken, en niet met waarheid;

Een opvallende uitkomst uit de Quest-test is dat 41% van de Nederlanders de evolutietheorie zou afwijzen;
Nu is het helaas speculeren wat de vraagstelling was, in dit geval. Want, met enquêtes is nu eenmaal alles te bewijzen door de vragen gericht te stellen. Helemaal door een opbouwende reeks vragen te verzinnen, en de inleidende vragen vervolgens weg te laten in de eindrapportage;
Ik kan vermoedelijk wel een enquête verzinnen waarin 41% van de Nederlanders de zwaartekracht afwijst;

Alles gaat er maar vervelend van hangen, ja, op den duur;

Nu raakt zo’n Quest-enquête wel aan verschillende thema’s op mijn weblogs. Mijn opmerkingen op boeklog telkens dat al die strijders tegen het georganiseerde religie te weinig oog hebben voor de puur psychologische behoefte bij zovelen aan geloof;
Of anders wel de natuurlijke neiging van mensen om in verhalen te denken;
Of de vraag: wat moeten ze dan leren, op school?

En dan is er nog de pure weerstand die ik oproep door zoiets onnozels als een boeklog bij te houden, omdat sommigen dat alleen al interpreteren als opschepperij;
Maar nee, boeklog en eamelje.net illustreren hopelijk dat ik zo nieuwsgierig als mogelijk probeer te blijven;
Wat nog een strijd is, omdat ik niet denk in een maatschappij te leven die heel veel prijs stelt op onbevangenheid, of mensen die maar door blijven vragen naar het waarom — dat werd me op school al vroeg ingepeperd;

Artists, sportsmen, surgeons, plumbers, and the rest of us have secret voices of doubt, inner reservations about ourselves, but if you go to work with money, and make money, you can be proved right in the most inhumanly pure way. This is why people who have succeeded in the world of money tend to have such a high opinion of themselves. And this is why they seem to regard themselves as paragons of rationality, while others often regard them as slightly nuts.

John Lanchester, ‘Melting Into Air’

Oosterbaan: ‘Kwaliteitskranten zeggen wel dat ze veel aan duiding doen, maar in feite is het vooral nieuws en opinie. Aan de twee dingen daartussen is juist veel behoefte: interpretatie en analyse.’

Wansink: ‘Opinie is natuurlijk een vorm van goedkope journalistiek: de een zegt dit en de ander dat, en zoek het maar uit, lezer. Dat moeten kranten zelf doen. Dat is ook hun grote voordeel boven internet, radio en tv. ’

in: ‘Niet de krant, maar de klant is koning’

Ooit begon ik aan een opleiding journalistiek omdat ik in bovenstaande argumenten geloofde. In de praktijk bleek geen krant mij vast te willen inhuren om mijn kracht om heldere achtergrondstukken te schrijven. Nu ja, als ik ze wilde aanleveren als freelancer, en dus eerst maar geheel voorfinancierde, dan was alles best. Dan kon ik overal terecht.

Waarmee ik slechts zeggen wil: al ruim vijftien jaar wordt dezelfde gebakken lucht verkocht over hoe het verder moet, en ondertussen worden overal de redacties kleiner, de budgetten geringer, en blijven de kranten even oninteressant doorneuzelen.