II

Terwijl de kam het goud schraapt bij elkaar
waar de ongezeggelijke zon mee speelt,
al knetterend, vertelt het meisje haar
kleine verhaaltjes aan haar spiegelbeeld,
verhaaltjes, die de pop waarschijnlijk waar
zij nog in bed mee slaapt heeft meegedeeld,
of die, als men het haar voor ’t vlechten deelt,
’t oor ingefluisterd worden door het haar.

Leg ze niet uit, die woorden; sta niet stil,
het haarlint strikkend, bij wat zeggen wil,
trouwen, geld, reizen, kinderen; ’t is taal
van kaartlegsters; ’t zijn woorden waar eenmaal
een verre wanhoop in is vastgelegd,
maar vol van diepe vreugde als men ze zegt.

Martinus Nijhoff, ‘Voor dag en dauw‘

Pull A String, A Puppet Moves

each man must realize
that it can all disappear very
quickly:
the cat, the woman, the job,
the front tire,
the bed, the walls, the
room; all our necessities
including love,
rest on foundations of sand -
and any given cause,
no matter how unrelated:
the death of a boy in Hong Kong
or a blizzard in Omaha …
can serve as your undoing.
all your chinaware crashing to the
kitchen floor, your girl will enter
and you’ll be standing, drunk,
in the center of it and she’ll ask:
my god, what’s the matter?
and you’ll answer: I don’t know,
I don’t know …

Charles Bukowski

Especially when the October wind
With frosty fingers punishes my hair,
Caught by the crabbing sun I walk on fire
And cast a shadow crab upon the land,
By the sea’s side, hearing the noise of birds,
Hearing the raven cough in winter sticks,
My busy heart who shudders as she talks
Sheds the syllabic blood and drains her words.

Shut, too, in a tower of words, I mark
On the horizon walking like the trees
The wordy shapes of women, and the rows
Of the star-gestured children in the park.
Some let me make you of the vowelled beeches,
Some of the oaken voices, from the roots
Of many a thorny shire tell you notes,
Some let me make you of the water’s speeches.

Behind a pot of ferns the wagging clock
Tells me the hour’s word, the neural meaning
Flies on the shafted disk, declaims the morning
And tells the windy weather in the cock.
Some let me make you of the meadow’s signs;
The signal grass that tells me all I know
Breaks with the wormy winter through the eye.
Some let me tell you of the raven’s sins.

Especially when the October wind
(Some let me make you of autumnal spells,
The spider-tongued, and the loud hill of Wales)
With fists of turnips punishes the land,
Some let me make you of the heartless words.
The heart is drained that, spelling in the scurry
Of chemic blood, warned of the coming fury.
By the sea’s side hear the dark-vowelled birds.

From Dylan Thomas: The Poems

meer Thomas op boeklog

‘T is al laat in de nacht. Doodstil is ‘t huis.
Niets hoor ‘k dan klokgetik en gasgesuis.

Met dwaze drukte zie ‘k de slinger gaan,
Opglanzend, doffer glimlicht, af en aan.

‘T is, of me in ‘t domme ding verscheen
De wijze Tijd, en ernstig knikte: Neen.

De tafel ligt vol opgeslagen boeken:
Mijn leven heb ‘k vermorst met wijsheid zoeken.

[fragment]

Dèr Mouw

Dichten is ontevredener zijn dan anderen,
bijvoorbeeld over goeie regels,
zodat je alleen hele goeie overhoudt
en op den duur ook die niet.

Laat degene die luider aarzelt
dan anderen roepen, heviger van een vrouw
heeft gehouden dan anderen folteren,
droeviger is dan anderen dom zijn,
weerlozer dan anderen machtig,

dan maar mezelf zijn
die uiteindelijk zwijgt.

Herman de Coninck, uit de nagelaten gedichten

Dinsdag was het Wereld Haiku dag. Dit had ik toen horen te plaatsen. Maken die twee dagen uit. [via]

Vijf lettergrepen
Gevolgd door nog eens zeven
Die ook niets zeggen

Hier staat totaal niet
Wat ik zou willen zeggen
Taal schiet soms tekort

Inspiratie is
Kunnen presteren als
Het werkelijk moet
 

 
Mijn inspiratie
Lijkt toch veeleer te komen
Uit blinde paniek
 

Internet toont zich
Een spiegel. Je komt vooral
Steeds jezelf tegen

Sociale dwang
Maakt ons allemaal uniek
En toch hetzelfde

En ja, sommige
stonden al eens eerder op
dit weblog. So what?

Life, friends, is boring. We must not say so.
After all, the sky flashes, the great sea yearns,
we ourselves flash and yearn,
and moreover my mother told me as a boy
(repeatedly) ‘Ever to confess you’re bored
means you have no

Inner Resources.’ I conclude now I have no
inner resources, because I am heavy bored.
Peoples bore me,
literature bores me, especially great literature,
Henry bores me, with his plights & gripes
as bad as achilles,

Who loves people and valiant art, which bores me.
And the tranquil hills, & gin, look like a drag
and somehow a dog
has taken itself & its tail considerably away
into mountains or sea or sky, leaving
behind: me, wag.

John Berryman, out of his Dream Songs

I am, outside. Incredible panic rules.
People are blowing and beating each other without mercy.
Drinks are boiling. Iced
drinks are boiling. The worse anyone feels, the worse
treated he is. Fools elect fools.
A harmless man at an intersection said, under his breath: “Christ!”

That word, so spoken, affected the vision
of, when they trod to work the next day, shopkeepers
who went & were fitted for glasses.
Enjoyed they then an appearance of love & law.
Millenia whift & waft–one, one–er, er . . .
Their glasses were taken from them, & they saw.

Man has undertaken the top job of all,
son fin. Good luck.
I myself walked at the funeral of tenderness.
Followed other deaths. Among the last,
like the memory of a lovely fuck,
was: Do, ut des.

John Berryman, out of his Dream Songs

I don’t operate often. When I do,
persons take note.
Nurses look amazed. They pale.
The patient is brought back to life, or so.
The reason I don’t do this more (I quote)
is: I have a living to fail–

because of my wife & son–to keep from earning.
–Mr Bones, I sees that.
They for these operations thanks you, what?
not pays you. –Right.
You have seldom been so understanding.
Now there is further a difficulty with the light:

I am obliged to perform in complete darkness
operations of great delicacy
on my self.
–Mr Bones, you terrifies me.
No wonder they don’t pay you. Will you die?
–My
friend, I succeeded. Later.

John Berryman, out of his Dream Songs

“Years as they roll cut all our pleasures short;
Our pleasant mirth, our loves, our wine, our sport,
And then they stretch their power, and crush at last
Even the power of singing of the past.”

[...]

All solitude is selfish. No one now
Believes the hermit with his gown and dish
Talking to God (who’s gone too); the big wish
Is to have people nice to you, which means
Doing it back somehow.
Virtue is social. Are, then, these routines

Playing at goodness, like going to church?
Something that bores us, something we don’t do well
(Asking that ass about his fool research)
But try to feel, because, however crudely,
It shows us what should be?
Too subtle, that. Too decent, too. Oh hell,

Only the young can be alone freely.
The time is shorter now for company,
And sitting by a lamp more often brings
Not peace, but other things.
Beyond the light stand failure and remorse
Whispering Dear Warlock-Williams: Why, of course -

Philip Larkin, Vers de Société [fragment]

City of sterile striving,
Where brains have not begun,
I sing thy Idiot Faces,
Thy leagued Commonplaces,
Bright in thy silly sun!

Thy Ballocks have no Semen,
Thine Udders have no Milk;
Ever thou seekest Bliss
With Hard-ons swoln with Piss;
Thy Gods are Bunk and Bilk.

[read on]

Don Marquis, ‘An Ode to Hollywood‘

verscheen ook op mijn boeklog

Anneke Brassinga heeft de Anna Bijns Prijs 2005 gewonnen voor haar dichtbundel Timiditeiten. Dit boek is ook opgenomen in de verzamelbundel Wachtwoorden, die ik onlangs las. Dat was een onbedoeld toeval. Meestal kom ik jaren achter de literaire actualiteit aan, zodat het ruim aanwezige kaf hopelijk van de gouden korrels is weggewaaid.

Maar nu kan ik dus mijn persoonlijke mening toetsen aan die van een literaire jury.

Die jury meldde:

Onder haar handen wordt taal verf, wordt taal slagwerk, een troep koperblazers, snaren, wordt taal de beitel die een gezicht uit marmer bevrijdt… Haar letters, woorden, zinnen spreken alle zintuigen aan.

Mijn ervaring was compleet het tegenovergestelde. Juist in de bundel Timiditeiten probeerde mevrouw Brassinga voor mij zo overduidelijk kunst te maken dat er geen enkele emotie bij mij opwelde. Laat staan dat mijn zintuigen aangesproken werden. Er staat geen normale zin in de gedichten, en de paar regels die me dan nog wel wisten te raken zijn variaties op gouden woorden van andere Nederlandse dichters.

Juist Timiditeiten toonde mij dat aan hoe vervelend het spelen met taal is als dit vooral gedaan wordt om niet te communiceren. Gelukkig maar dat er nog tal van intrigerende foto’s van Freddy Rikken in dat boek staan. De waarde van Wachtwoorden zit in die oudere bundels.

When I was a child, I thought
Casually, that solitude
Never needed to be sought.
Something everybody had,
Like nakedness, it lay at hand,
Not specially right or specially wrong,
A plentiful and obvious thing
Not at all hard to understand.

Then, after twenty, it became
At once more difficult to get
And more desired — though all the same
More undesirable; for what
You are alone has, to achieve
The rank of fact, to be expressed
In terms of others, or it’s just
A compensating make-believe.

Much better stay in company!
To love you must have someone else,
Giving requires a legatee,
Good neighbours need whole parishfuls
Of folk to do it on — in short,
Our virtues are all social; if,
Deprived of solitude, you chafe,
It’s clear you’re not the virtuous sort.

Viciously, then, I lock my door.
The gas-fire breathes. The wind outside
Ushers in evening rain. Once more
Uncontradicting solitude
Supports me on its giant palm;
And like a sea-anemone
Or simple snail, there cautiously
Unfolds, emerges, what I am.

Philip Larkin, Best Society

De bekende huizen, de bekende
Mensen, en dit leven, dat vergaat
In de spinsels van het zo gewende
Dat ik ‘t niet haat.

Tot die altijd mindere ogenblikken,
Dat de slaap dunt en mijn ogen schier
Opengaan in een verbijsterd schrikken:
Waarom ben ik hier?

Hier of elders, ‘t is hetzelfde leven,
Want hetzelfde hart dat, ondermijnd
Door een onverzoenlijk tegenstreven,
Aan zichzelf verkwijnt.

J.C. Bloem

Binnen een paar dagen krijg ik zowel een groot stuk van Joost Zwagerman onder ogen over de Amsterdams-Friese dichter Pieter Boskma, als een TV-documentaire bij Omrop Fryslân. Twee heel vriendelijke introducties tot een werk waar ik tot nu toe amper kennis van had genomen.

En toch, zijn poëzie heeft steeds van die gezochte beelden, vind ik. Niks stroomt er zonder dat het niet ook even schuurt. Hoe aardig het dan ook weer is dat hij schrijft over het grote leger Friezen dat traditioneel naar de hoofdstad emigreert.

Over

de wanhoop van het vele
overvolle onverklaarde -
dwalingen van het onvindbaar
dwingende, zich in altijd
overdane nooit te ronden
reikingen verhullende, het
onvervuld beschamende
als water in zee,

alleen te dragen als
handvol, een gave
die wegebt, verdrinkt
in getij: duizelend staan
onder helle lucht, de armen
vol aandoening, wassende
wee - te veel, spoorloos,
nooit af, nooit over.

Anneke Brassinga, uit: Aurora

Bij vrij veel gedichten van mevrouw Brassinga dringt weinig meer dan wat geruis door bij mij, met hier en daar een helder opklinkend woord. Maar soms rijgen woorden zich aaneen tot zinnen, die dan ook nog emotie weten over te brengen.

Ik vind dat een raadsel.

Sie fragen, ob Ihre Verse gut sind. Sie fragen mich. Sie haben vorher andere gefragt. Sie senden sie an Zeitschriften. Sie vergleichen sie mit anderen Gedichten, und Sie beunruhigen sich, wenn gewisse Redaktionen Ihre Versuche ablehnen. Nun (da Sie mir gestattet haben, Ihnen zu raten) bitte ich Sie, das alles aufzugeben. Sie sehen nach außen, und das vor allem dürften Sie jetzt nicht tun. Niemand kann Ihnen raten und helfen, niemand. Es gibt nur ein einziges Mittel. Gehen Sie in sich. Erforschen Sie den Grund, der Sie schreiben heißt; prüfen Sie, ob er in der tiefsten Stelle Ihres Herzens seine Wurzeln ausstreckt, gestehen Sie sich ein, ob Sie sterben müßten, wenn es Ihnen versagt würde zu schreiben.

Rainer Maria Rilke, Briefe an einen jungen Dichter

Dieses vor allem: fragen Sie sich in der stillsten Stunde Ihrer Nacht: muß ich schreiben? Graben Sie in sich nach einer tiefen Antwort. Und wenn diese zustimmend lauten sollte, wenn Sie mit einem starken und einfachen ich muß dieser ernsten Frage begegnen dürfen, dann bauen Sie Ihr Leben nach dieser Notwendigkeit; Ihr Leben bis hinein in seine gleichgültigste und geringste Stunde muß ein Zeichen und Zeugnis werden diesem Drange. Dann nähern Sie sich der Natur. Dann versuchen Sie, wie ein erster Mensch, zu sagen, was Sie sehen und erleben und lieben und verlieren.

Rainer Maria Rilke, Briefe an einen jungen Dichter

[R]etten Sie sich vor den allgemeinen Motiven zu denen, die Ihnen Ihr eigener Alltag bietet; schildern Sie Ihre Traurigkeiten und Wünsche, die vorübergehenden Gedanken und den Glauben an irgendeine Schönheit schildern Sie das alles mit inniger, stiller, demütiger Aufrichtigkeit und gebrauchen Sie, um sich auszudrücken, die Dinge Ihrer Umgebung, die Bilder Ihrer Träume und die Gegenstände ihrer Erinnerung.

Rainer Maria Rilke, Briefe an einen jungen Dichter.

Ihr Zweifel kann eine gute Eigenschaft werden, wenn Sie ihn erziehen. Er muß wissend werden, er muß Kritik werden. Fragen Sie ich, sooft er Ihnen etwas verderben will, weshalb etwas häßlich ist, verlangen Sie Beweise von ihm, prüfen Sie ihn, und Sie werden ihn vielleicht ratlos und verlegen, vielleicht auch aufbegehrend finden. Aber geben Sie nicht nach, fordern Sie Argumente und handeln Sie so, aufmerksam und konsequent, jedes einzelne Mal, und der Tag wird kommen, da er aus einem Zerstörer einer Ihrer besten Arbeiter werden wird, - vielleicht der klügste von allen, die an Ihrem Leben bauen.

Rainer Maria Rilke, Briefe an einen jungen Dichter

Auch die Kunst ist nur eine Art zu leben, und man kann sich, irgendwie lebend, ohne es zu wissen, auf sie vorbereiten; in jedem Wirklichen ist man ihr näher und benachbarter als in den unwirklichen halbartistischen Berufen, die, indem sie eine Kunstnähe vorspiegeln, das Dasein aller Kunst praktisch leugnen und angreifen, wie etwa der ganze Journalismus es tut und fast alle Kritik und dreiviertel dessen, was Literatur heißt und heißen will.

Rainer Maria Rilke, Briefe an einen jungen Dichter

Was er een tijd dat ik hier boven stond,
mijn mond vol Proust en Bloem, mij hoor je niet,
niet meer. Wat heeft het nog voor zin om in
een taal te denken die geen tanden heeft?
Ik sta alleen. Mijn woorden zijn naar god.

Dus slof ik door de leeszaal van de straat
en blader maar wat door de Burger King,
gewoon, omdat ik leef, omdat ik hopeloos
eenvoudig eet en straks vanzelf vertrek.
- Als deze wanhoop ons Walhalla is,

als hier het echte leven staat te lezen,
mij best, ik zag genoeg. In dit verhaal
betaal je met jezelf, niet eens bedroefd,
eerder verbaasd dat alles wat zo laag
en lelijk is zo sterk en stevig staat.

Menno Wigman

But for lust we could be friends,
   On each other’s necks could weep:
In each other’s arms could sleep
   In the calm the cradle lends:

Lends awhile, and takes away.
   But for hunger, but for fear,
Calm could be our day and year
   From the yellow to the grey:

From the gold to the grey hair,
   But for passion we could rest,
But for passion we could feast
   On compassion everywhere.

Even in this night I know
   By the awful living dead,
By this craving tear I shed,
   Somewhere, somewhere it is so.

Ruth Pitter

De Liefde Moe

De liefde kent de tijd te goed
uren sterven als tantes op zondag.

Is het voorjaar? is het winter?
De bomen ontvangen de wind en buigen.

Mijn verlangen is moe, mijn adem tandenloos.
Ik ben het lichaamsdelen noemen moe,
zoals wij deden, tintelend van ontdekking.
Ik ben de liefde moe.

Alles gaat nu zwerven, door de wind verjaagd:
mijn handen, haar handen, mijn woorden,
seizoenen… wij nemen de pijn mee,
volgen de snelle liefde en sterven.
Ik zal zeker sterven, zwervend,
de liefde zoekend waar hij al eerder was,
tandenloos en moe.

Remco Campert (1927)

Dit gedicht hoor ik bij het lezen zoals Bram Vermeulen het zong, op de boekenweek-cd Denkend aan de Dapperstraat uit 1994. Toen cd-i nog het formaat met toekomst was. Tegenwoordig heb ik niet eens een cd-speler meer die dit schijfje kan afspelen, juist omdat een gedeelte van de opgeslagen informatie in dat cd-i formaat is.

Van deze website trouwens, met heel wat Engelse vertalingen van klassieke Nederlandse poëzie.

At The Poetry Archive.

Merkwaardig aan dezer dagen vol van de WK is dat er op TV-kanalen zonder voetbal terloops hele series aan documentaires worden doorgejast, zonder dat dit ergens iemand opvalt. Gisteren was het toevallig de beurt aan een portret van dichter Jean Pierre Rawie. En ik keek dat programma vooral omdat ik heel wat bundels van de man gelezen heb, zonder dat daaruit ooit een regel bij me wist te beklijven.

Dat zijn van die dingen.

De vormvastheid en de inhoud van zijn gedichten zijn me sympathiek; en het maakt me niet uit dat veel van wat hij vroeger schreef onder de light verse schijn te vallen. Ook dat hij veel verkoopt, vergroot het raadsel enkel meer. Tienduizenden mensen snappen het blijkbaar allemaal wel.

Ik zie altijd iets moeizaams in de gedichten, alsof ze met heel veel zweet door iemand bij elkaar verzonnen zijn.

Toegegeven, zo voorgelezen loopt een gedicht al heel wat vanzelfsprekender.

Misschien schrijft Rawie wel meer op het oor dan op het oog, en moet dat dan de conclusie maar zijn.

Zie

Zie hoe mijn meest zachte
gedachte
als een pasgeboren wicht
te ademen ligt
in de glazen broeikas
van een gedicht.

En ik moet buiten blijven staan
en kijken door de ruiten
want ik kan er niet meer aan.

Herman de Coninck

Op zijn website. Die ik ook maar weer vond via Wim Brands’ Avondlog.

Bij gedichten van Cees Nooteboom

Zoals je je jàren slecht kan voelen,
futloos, vaag, flets,
zodat je bijna blij bent als de dokter zegt
‘de lever’ - want nu hèb je tenminste iets:

zo is poëzie.
geen oplossing
maar namen hebben voor het niets.

Herman de Coninck, uit de nagelaten gedichten

Myn detinsje begûn,
doe’t nei fleurich krûmpraat, de susters
har fan my ôfkearden, as hie ik har oantaast,
en har wite bazen
op de hoannepoaten fan har boarterstaal
my trochferwiisden.

Neat te rêden,
al krijt men jins nocht fan groufammen en feinten
dy’t jin oansprekke oft der gjin folwoeksen taal bestie.

Neat te rêden,
mar by de djipdollende hoaleman
besefte ik, ik wie in skierfoks,
in solitêr tusken keppels, ridels en clans.

Ik draach in hoal yn mysels, sei ik bluisterich,
mar hy begûn âlde spoaren te lêzen:
wêr wie dyn skûlplak op tritich maaie trije-en-fjirtich?
Datstoe doe libbest, solitêr,
wurdt as onfoech útlein en bliuwt dy belêsten.

Neat te rêden,
mar men wurdt sa wurch fan healwoeksen folk
dat âlde foksen bejaget as skealik wyld.

Neat te rêden:
de pipen fan it hoal fersegelje
en gjin sjoege jaan.

Jan Wybenga, út: De Foksejacht

Zie ook mijn recensie van de bundel hier.

Elders heb ik al eens geschreven over mijn afkeer van secundaire literatuur over schrijvers. Laat het werk maar voor zichzelf spreken. Dus zal ik die nieuwe biografie niet gauw lezen over Hendrik de Vries van Jan van der Vegt.

Het interview over dat boek, in het radioprogramma Desmet live dinsdagavond was ook al illustratief genoeg. En bevatte zelfs meer informatie dan ik wel wilde weten.

Maar datzelfde interview had ook even de stem van de dichter zelf. En die diep-Groninger voordracht van Hendrik de Vries vind ik geweldig, sinds dat ene videofragment uit ‘De Dode dichters almanak’.

Nog mooier is dat hij ‘Ik ben de kleine zigeunerprinses’ doet, en daarmee voor eeuwig de kleinkunstwalm wegblaast die Jenny Arean erover uitspreidde in haar te gemaakte interpretatie op de CDi Denkend aan de Dapperstraat.

Helemaal fijn is dat ik De Vries nu ook hier heb. Fragment: 0.58 minuten

Ik ben de kleine zigeunerprinses.
Mijn vader heeft een gevaarlijk mes.
Mijn moeder had oorbellen, prachtig rood.
Nu draag ik ze zelf. Moeder is dood.

Haar kralen heb ik ook om de hals.
Ze schold mijn vader voor vuil en vals.
Mijn mooiste speelgoed heeft zij gebroken
En toen heeft vader haar doodgestoken.

Vader is wijs, en moeder was dom.
Ze komt soms weer, en ik weet waarom.
‘t Is om haar kralen en om haar bellen.
Maar als ik iets vraag wil ze niets vertellen.

Haar oorbellen en haar kralensnoer
Berg ik goed op: onder de vloer.
Een kleed er over; een zwarte kast -
Voor vader is dat een lichte last.

Hij weet wel dat ze terug kan komen.
Anderen zeggen: het zijn maar dromen,
Het zijn maar schaduwen tegen ‘t behang.-
De mensen zijn dom. De mensen zijn bang.

Hendrik de Vries (1896-1989)

op het pleintje
luistert het volk
gladjanus
wikt en weegt woorden

vuilgrijs haar
uitstulpende voorhoofden
ogen te dicht bij elkaar
‘drie maal drie is tien’ blikken
geveinsde betrokkenheid

zo komen we er wel
wat fijn dat we ieder een stem hebben
en van die wijze leiders bovendien

Theo Bakker

Ik vind die laatste twee wel goede zinnetjes om een discussie over politiek mee kort te sluiten, als dat noodlot mij weer eens treft. Maar Bakker echo’t Reve wel wat in het laatste terzine, zie ik nu.

[...]
Ik vind dit leven al geweldig. En straks nog het eeuwig leven in de hemel.
Je vraagt je wel eens af:
‘ Waar hebben we het aan verdiend? ‘

I

Van de tentamenlast bevrijd, had zij
voor zaterdag een vriendje uitgenodigd;
‘t was avond, en op tafel stond in ‘t kaarslicht
de stevig dichtgekurkte rode wijn.

Maar zondagmorgen ving met regen aan;
en de logé sloop, een ervaring rijker,
steels weg en nam zijn kleren van de spijker,
die losjes in het pleisterwerk bleef staan.

Ze pakte van ‘t bureautje bij de muur
een beker, goot een restje thee naar binnen.
De woning sliep nog op dit vroege uur.
Ze lag in bad en voelde hoe in ‘t midden

de bodem bladderde, en plotseling
kroop toen de leegte, licht naar badschuim geurend,
haar lichaam in door nog een opening,
die na vannacht bekend was met de wereld.

Joseph Brodksy, ‘Debuut i’
vertaling Kees Zeeman

Het gedicht van Brodsky dat ik eerder deze week hier plaatste, kwam daar alleen maar te staan omdat het me zo deed denken aan een mooi gedicht van Vestdijk, dat hij overigens zelf mislukt achtte.

Maar nu ik dat weer zie, wat een enorme verschil.

De zolder, waar wij het geheim ontdekten,
Lag hoog in ‘t huis, en ‘t uitzicht op de dijk
Door ‘t raam was meest een blauwe zeerand rijk,
Die als een glimlach tot gerustheid strekte

Om wat de wereld duldt als liefdeblijk:
Die euveldaad, die in ‘t tersluiks bevlekte
Duister ontzenuwende angst verwekte
Voor ‘t oog dat door de dikste muren kijkt.

Dan wandelden wij na gedane zaken
Naar ‘t raam, waar blauw boven de roode daken
Die glimlach zich met onze schaamte mat.

En ‘t huis werd wederom een huis met buren
Die ingesloten in hun eigen muren
Eenzelvig leven in hun havenstad.

Simon Vestdijk

Maar daarmee weet ik nog altijd niet wat dat is: ziel.

Ik denk je dat je dat aan dichters moet vragen. Dat kan raar lijken, omdat er juist uit die hoek nogal wat kritiek komt op het bestaan van zoiets als een ik. Er is geen waarheid meer, tenzij een versplinterde. Er is geen persoonlijkheid meer, tenzij een versplinterde. Geen visie meer, behalve vele tegenstrijdige. Postmoderne literatuurreguleerders zeggen dat. En het klopt natuurlijk ook wel: ik weet niet wie ik ben. Maar mijn vrouw weet het wel. Dat is niet zo simplistisch als het lijkt: het gaat over de paradox dat je bestaat uit vreselijk vele ikken waar je nauwelijks een overzicht over hebt — maar een buitenstaander heeft dat wel.

Je schrijft met al je tegenstrijdigheden een opstel — en de kritiek vindt dat je in herhaling valt. Je twijfelt aan jezelf, je weet totaal niet meer wie je bent, en je vrouw zegt: dat is ’m helemáál.

Herman de Coninck, De Flaptekstlezer, 215.

De wortels van de wetenschapper en de dichter zijn dezelfde: allebei beseffen ze dat er een gat zit tussen de wereld daar en mij hier. Kennis is altijd gemaakte kennis. De wetenschapper en de dichter hebben een ontvankelijkheid voor wat anders is dan verwacht, zodat ze een aspect van de werkelijkheid kunnen ontdekken dat tot dan toe over het hoofd is gezien. Zo’n moment waarop je opveert en denkt: hè.

Interview met Rutger Kopland in: Vrij Nederland 25 april 1998, 63.

[...]

Und wenn ich jetzt vom Buch die Augen hebe,
wird nichts befremdlich sein und alles groß.
Dort draußen ist, was ich hier drinnen lebe,
und hier und dort ist alles grenzenlos;
nur daß ich mich noch mehr damit verwebe,
wenn meine Blicke an die Dinge passen
und an die ernste Einfachheit der Massen, -
da wächst die Erde über sich hinaus.
Den ganzen Himmel scheint sie zu umfassen:
der erste Stern ist wie das letzte Haus.

Rainer Maria Rilke, ‘Der Lesende‘

Wer kennt ihn, diesen, welcher sein Gesicht
wegsenkte aus dem Sein zu einem zweiten,
das nur das schnelle Wenden voller Seiten
manchmal gewaltsam unterbricht?

Selbst seine Mutter wäre nicht gewiß,
ob er es ist, der da mit seinem Schatten
Getränktes liest. Und wir, die Stunden hatten,
was wissen wir, wieviel ihm hinschwand, bis

er mühsam aufsah: alles auf sich hebend,
was unten in dem Buche sich verhielt,
mit Augen, welche, statt zu nehmen, gebend
anstießen an die fertig-volle Welt:
wie stille Kinder, die allein gespielt,
auf einmal das Vorhandene erfahren;
doch seine Züge, die geordnet waren,
blieben für immer umgestellt.

Rainer Maria Rilke, aus: Neue Gedichte [1907-1908]

XVIII

Lach om al dit vergankelijke, dezen
ophef; kom drink, wees vrolijk zonder vreezen;
was al de wereld niet een wufte vrouw,
dan zou het toch nog lang uw beurt niet wezen.

J.H. Leopold, Omar Khayam

om op ’n oggend wakker te word binne-in klank
met vokaal en klinker en diftong as voelspriet
om met aarselende sorg die effensste roerings
van lig en verlies in klank te kalibreer

om jouself meteens gekniel te vind
bo-oor die hoorbaar kloppende wand
van ’n woord – soekend na daardie presiese
moment wat ’n versreël volloop in klank

wanneer die betekenis van ’n woord swig,
begin gly en hom eindelik oorgee aan geluid
van dan af smag die bloed na die inkantasie
van taal – de enigste waarheid staan gevél in klank

die digter dig met haar tong
sy haal asem – ja, diep uit haar oor

Antjie Krog

Uit: Trouw van 27 i 2007

Voor iemand die regelmatig beweert wel iets beter te doen te hebben dan TV-kijken, is het wat merkwaardig hier opnieuw aandacht aan een programma te wijden.

Maar het nieuwe TV-seizoen is begonnen, en dat levert een paar tragische veranderingen op. Ik bedoel daarmee niet dat Pauw en Witteman tegenwoordig ieder avond een talkshow hebben in een decor dat nog het meest heeft van de Hema anno 1990, met al dat rood. Of het verschrikkelijke nieuws dat God’s kleine helpertjes van de EO ineens nauwelijks kijkers meer trekken.

Neen, mijn grote wrevel is dat de ‘Dode Dichters Almanakken’ niet meer op zondagavond worden uitgezonden. Een goede traditie is verwoest. Sinds 1998 was iedere uitzending de perfecte afsluiting van het weekend, en het bevlogen begin van de nieuwe werkweek.

Waarom moest dat anders?

De dode dichters doen hun ding nu op donderdag, op Nederland 2.

Dus, voor iedereen die dit gemist heeft, hier de uitzending van gisteren. Waarin Gerard Reve de betekenis van ‘Nader tot u’ uitlegt.

Terwijl ik de afgelopen jaren bijna alles heb gelezen dat Herman de Coninck publiceerde, was ik er wel te laat mee. Het bleef een postuum eerbetoon, aan een schrijver die me tijdens zijn leven blijkbaar niet genoeg opviel om me in hem te verdiepen.

Goed, Vlaanderen is een heel ver buitenland, omdat alleen opvalt wat er anders is.

Maar daardoor had ik De Coninck ook vrijwel nooit horen spreken. En dat spreken is soms toch wel belangrijk. Bijvoorbeeld voor de waardering van iemands poëzie. Dictie, maar ook het tempo dat de dichter zelf aanhoudt bij de voordracht, kan mijn waardering ernstig beïnvloeden.

Eerder klaagde ik al eens hier dat zo veel Nederlandse dichters veel beschaafder blijken te praten dan mijn innerlijk oor verdragen kan.

Die ontdekking kon ik alleen doen, dankzij een TV-programma als ‘De Dode dichters almanak‘. Vannacht werd het hele afgelopen seizoen herhaald, en alleen daardoor zag ik vanochtend Herman De Coninck ‘Helemaal gelukkig’ voorlezen. En u kunt dat nu ook.

Het is vaak moeilijk te omschrijven wat zo’n onverwachte kennismaking doet, maar deze was geheel niet onprettig.

Meer Dode Dichters Almanak op eamelje.net

Vanavond, een half uur na middernacht op Nederland 2, worden alle gedichten van het afgelopen seizoen achter elkaar uitgezonden.

Eerder is op eamelje.net al uitgebreid aandacht geschonken aan deze rijke bron van poëzie.

Als voorproefje, uit het allereerste seizoen van de Dode Dichters Almanak van alweer bijna tien jaar terug, Richard Minne.

Moraal: voor dichters zijn alle middelen goed om beroemd te worden.

Hopelijk komt Wim Helsen ook weer terug, maandag, als het nieuwe seizoen van ‘Man bijt hond’ begint op de Belg.

Sinds de Dode Dichters Almanak niet meer op zondag wordt uitgezonden, is het programma uit mijn beeld verdwenen. Ik vreesde daar ook al voor. Dus, de uitzending van de hele reeks vannacht was geen herhaling voor mij, maar een eerste kennismaking.

Alhoewel.

Mijn verzameling aan Dode Dichters Almanakken is vrijwel compleet, en daarom kan ik er wel enige opmerkingen over plaatsen. Allereerst valt op dat er van maar een klein aantal dichters enorm veel materiaal is, en van de meeste anderen vrijwel niets. Daarom komt Hans Faverey elk jaar een paar keer langs, net als Lucebert. Ook heeft de VPRO in de jaren zestig ooit éen opname gemaakt van een optreden door Jacques Brel. De zwartwit-beelden van de liedjes die hij daarbij zong zijn eveneens onontkoombaar.

De afgelopen jaren kwamen er een paar dichters bij deze ‘usual suspects’, omdat ze stierven. Deze hebben voor hun dood nog een groot tal voordrachten laten vastleggen, of het overkwam ze vrij toevallig. Dus komt Adriaan Morriën altijd een paar keer langs, en Eddy van Vliet. Willem Wilmink.

Allen Ginsberg is ook zo’n eeuwige favoriet.

Daarom valt het altijd wat tegen, hoe veel zo’n poëzienacht oplevert aan onverwachte schoonheid. Het meest indrukwekkend van deze keer vond ik een gesprek met Reve, aan de keukentafel. Maar dat was uit een programma van Hanneke Groenteman, en ik kende het al.

Ik ben ook niet meer heel erg onder de indruk van het gevonden materiaal, sinds de YouTube’s van deze wereld hebben verduidelijkt hoeveel schatten er te vinden zijn. Op het moment dat een vergelijking mogelijk wordt, komt ook het waardeoordeel.

[En nee, geen filmpje vandaag. En mocht u dit teleurstellen, kijk dan hier]

VPRO’s onvolprezen ‘Dode dichters almanak’ zond al het eerste seizoen twee onvergetelijke fragmenten uit over W.H. Auden. De kans is klein dat die uitzendingen uit 1998 ooit nog ergens te zien zijn, zelfs met de YouTubes van dit moment. Daarom ben ik heel blij ze te hebben.

In het ene fragment heeft Auden het, in een nogal volle caféruimte, met Stevie Smith over poëzie en muziek. En alleen al door de voorbeelden die ze daarbij kiezen, om elkaar te amuseren, is het prachtig.

Van een heel andere aard is de clip hierboven. Waarin een geëmotioneerde Joseph Brodsky iets uitlegt van wat het betekende om met zijn grote voorbeeld ooit nog eens op éen podium te hebben gestaan.

Tegelijk toont dat fragment ook aan op welke beperkingen ik hier stuit. Mijn emoties over Auden zijn nog geen schaduw van wat Brodsky laat zien.

Bovendien wil ik nu ook weer weten hoe het zat met Brodksy. Wanneer hij uit de USSR verbannen werd, vanwege ‘parasitisme’. En wat hij geschreven had over Auden. Nu kan ik ook dat redelijk eenvoudig nakijken, want ik heb zijn boeken wel. Maar Brodsky’s essays lezen, is vrij verslavend.

En zo gaat het maar door.

Wim Helsen maakt steeds vaker cabaret in zijn ‘Vrienden van de poëzie’. Dat is leuk voor het cabaret, maar doet af aan de gedichten. Nu heb ik als troost wel ontdekt dat een redelijk tal recente afleveringen van ‘De dode dichters almanak’ ook online te bekijken is, bij Uitzending gemist.

Voor vandaag een klassieker dan maar. ‘Nachtegalen’ van J.C. Bloem, oorspronkelijk uitgezonden op 25 januari 1998. Kijk er niet naar als u veel van Bloem’s dichtregels in uw persoonlijk tekstgeheugen hebt, omdat zijn stem aan dat plezier misschien afbreuk kan doen.

Volgende week woensdag is het honderd jaar geleden dat de dichter Wystan Hugh Auden werd geboren. En onder Britse litterati heerst nogal wat onvrede dat hier nauwelijks aandacht voor bestaat. Zelfs Auden’s uitgever brengt niet eens iets speciaals uit.

Nu kan ik vrij makkelijk Auden zelf gaan gedenken. Helemaal op orde is mijn digitale archief nog niet, maar ik bezit zo al drie documentaires over de man. En dan zijn er nog tal van uitzendingen van de ‘Dode dichters almanak’ aan hem gewijd, die ik ook verzamelde. Om nog maar te zwijgen over de boeken die ik van hem heb, of de herinneringen van tijdgenoten in hun boeken weer.

En toch is er wel wat te zeggen voor die onvrede onder Auden-liefhebbers. Soms vraagt het een klein zetje om eens wat meer met iemand’s werk te doen.

Zo ben ik een onvoorwaardelijke liefhebber van Auden’s essaybundel “The Dyer’s Hand“. En tegelijkertijd vrees ik nooit verder met zijn gedichten te komen dan ik nu ben. Meestal moet ik hem eerst een vers hebben horen voorlezen, om het enigszins ontsloten te krijgen.

wordt mogelijk vervolgd

voor de tekst van het hele gedicht uit de clip:

lês troch | lees door | continue reading »

Vandaag dan, nu het werkelijk honderd jaar geleden is dat W.H. Auden geboren werd, kijk ik naar een documentaire die begint met zijn begrafenis. Met als voice-over zijn gedicht dat inmiddels een cliché geworden is, door het gebruik in ‘Four Weddings and a Funeral’; sterker nog, het is de versie uit die film.

Ach ja.

Art makes you smart,
Kitsch is what makes you rich

En dan komt de dichter zelf nogal moeizaam van zo’n lullige showbizz-trap afgelopen, om dan zijn interviewer uit te moeten leggen dat het leven van schrijvers er vooral uit bestaat op een stoel te zitten, om te schrijven. Dat maakt hun autobiografieën enigszins voorspelbaar. Alleen heeft die vanzelfsprekende constatering dan weer nog nooit een biograaf afgeschrokken niet toch naar het geheim achter het genie te zoeken. De documentaire met deze scene is daar het bewijs van.

Mijn gezicht is als een bruidstaart die te lang buiten in de regen werd gelaten, zei Auden.

Dus nee, er zijn ook daarom betere manieren om hem te herdenken dan naar een documentaire te kijken.

Sinds de Dode Dichters Almanak niet meer op zondagavond wordt uitgezonden, ben ik het programma kwijt. De VPRO, of meer waarschijnlijk een netcoördinator, vond het blijkbaar nodig die paar minuten poëzie per week ergens door de week uit te zenden, op een moment dat niemand meer wakker is.

Gelukkig dus maar dat er éen maal per jaar een round-up is. Dat alle uitgezonden gedichten nog eenmaal worden herhaald, in éen lange uitzending. Heeft Hans Keller tenminste eer van zijn werk.

Begon het programma gisteravond wel eerder dan in de gidsen aangekondigd, en was ik bijna verrast.

Nadeel van het bekijken van een heel jaar aan poëzie achter elkaar, is dat er snel vermoeidheid optreed. De enige inmiddels dode dochter die me onmiddellijk opviel was Hendrik de Vries; al was zijn optreden uit datzelfde programma met Hans Gomperts als hier al eens eerder vermeld is.

boeklog over Hendrik de Vries

Vaak is enkel de heb al genoeg om van iets te kunnen genieten. Talloze boeken staan ongelezen in de kast, vele cd’s onbeluisterd naast de speler, en stapels aan videobanden bergen uren aan televisie die altijd nog eens bekeken zouden worden. Het bezit is er. Een weelde.

Maar nu maakt de digitale techniek het ineens mogelijk, al die schatten ook nog eens altijd bij je te hebben. MP3-spelers kunnen meer muziek bergen dan er in huis is, om maar niet van video te spreken.

Het is nog even wachten tot er een handige oplossing is om ook mijn boeken overal mee naar toe te nemen. Helaas zou die voor mij ook moeten komen met een betaalbare methode om de inhoud van mijn boekenkasten te digitaliseren.

Ik heb hier al eerder de wens uitgesproken hoe fijn het zou zijn al mijn boeken snel doorzoekbaar te hebben.

Dit weblog heeft ook opgeleverd dat ik me beter bewust ben geworden van de mogelijkheden om video te bewerken. Hier snel wat TV-beelden plaatsen, lukt al heel aardig. Maar de stap om mijn oude videobanden te digitaliseren had ik nog niet gezet.

Tot nu toe. Hebben mijn computers ook wat te doen, als ik niet thuis ben.

En toch. Het is niet eens technische kwaliteit van de nieuwe oude beelden. Die valt me heel erg mee. Alleen het geluid moet meestal nog wat worden bijgepoetst.

Maar de inhoud…

Zelfs van prachtprogramma’s als De Dode Dichters Almanak vraag ik me af wat het nut is om de opname tot DVD te bewerken. De videoband houdt het nog wel een tiental jaren vol. En het is niet dat ik die ooit bekeken heb sinds de opname, ergens in 2001.

Bovendien, zo in beeld zijn de meeste dichters veel elitairder dan ze op papier lijken. Larkin is natuurlijk prachtig naturel, en ook filmpjes als die met Robert Graves doen het goed. Maar verder?

Het is interessanter om de dichters even te zien praten en bewegen, dan om ze hun werk te horen voordragen. Bovendien heb ik het idee dat hun werk snel slijt door het vaak te bekijken.

Papier is veel geduldiger. En misschien verdraagt alleen muziek het wel om herhaald genoten te worden.

Ik vind dit wel een interessante ontdekking, om te zien dat wat kan, eigenlijk helemaal niet hoeft. De moeite om wat er toch al was nog eens te digitaliseren, zal er meestal net te veel aan zijn.

Nu ik een driehonderd Dode Dichters Almanakken heb zien langskomen op mijn PC, durf ik daar wel een paar conclusies aan te verbinden.

Zo waren er maar weinig Nederlandstalige dichters die me door hun optreden overtuigden nog eens hun werk door te nemen. Integendeel. Veel van de poëten spraken met een onverwacht bekakte stem, of hadden zo’n überverzorgde dictie, dat ik van de weeromstuit hun gedichten ging wantrouwen.

Raar is dat.

Maar ook viel op dat het regiolect van sommige andere dichters zo veel sterker was als tegenwoordig nog te horen is. En dat was juist wel weer leuk.

Neem nu het fascinerende Groningse accent van Hendrik de Vries, als hij zijn gedicht Credo voorleest. Die alle klinkers wel duidelijk uit kan spreken, maar dat lang niet altijd doet. Met nogal opmerkelijke t’s en r’en praat, en er een Onnederlands tempo en ritme op nahoudt…

Juist zo’n gedicht als dit, lijkt ineens een sleutel tot zijn werk te bieden die ik tot nu steeds ontbeerde.

Door jou verwachtte ik
verbinding met een andere wetmatigheid
die mij bevrijden zou
uit de gesleten paden
van de eigen tuin
zoiets als rijmdwang
maar dan ongeremd
meeslepend
als golven van zee

D. Hillenius, Verzamelde gedichten 278

Een man schreef een brief,
hij werd verteerd door verdriet
en schreef en schreef,
en de zon ging op en de zon ging onder

en een vrouw las zijn brief.

Iemand riep:
‘Hoe gaat het met hem?’
En die vrouw zei:
‘Heel goed, lees maar.’

Toon Tellegen, uit: Over liefde en niets anders

Noch in boek mei wat sangen; wat witnisspul
Ut âlde brief beskreaun?
Mear kin ik net wachtsje; de oere giet,
De dream is hast ferdreaun.

Obe Postma [Fragmint]

Ek het gedink dat ek jou kon vergeet,
en in die sagte nag alleen kon slaap,
maar in die eenvoud het ek nie geweet
dat ek met elke windvlaag sou ontwaak:

Dat ek die ligte trilling van jou hand
weer oor my sluimerende hals sou voel-
Ek het gedink die vuur wat in my brand
het soos die wit boog van die sterre afgekoel.

Nou weet ek is ons lewens soos ‘n lied
waarin die smarttoon van ons skeiding klink
en alle vreugde terugvloei in verdriet
en eind’lik in ons eensaamheid versink.

Ingrid Jonker

POËSIE

Van volgbare resep geen sweem,
tog word dit só — en anders nie —
gestook: uit pyn en afstandneem,
uit liefde en ironie —

uit sintuigsente, weggestop,
valutaloos, ’n droom geknel
onder ’n feite-storthoop tot
dit ligwaarts wel.

uit de Versamelde Gedigte

meer Eybers op boeklog

elk ding is de som van zijn antwoorden
lost het op in water? als het kookt?
in welk zuur wordt het helder?
brandt het?
als je weg bent
als je weken weg bent
als ik je dan zie
wie zal ik zijn?

D. Hillenius, Verzamelde gedichten, 269

Hij werkt op een kantoor, heet daar Awater.
Zie hem. Hij is bekleed met kemelhaar
geregen door een naald. Zijn lijf is mager
gespijsd met wilde honing en sprinkhanen.
Niemand heeft ooit hetgeen hij roept verstaan.
Het is woestijn waar hij gebaren maakt.
Hij heeft iets van een monnik, een soldaat,
maar er wordt niet gebeden, niet geblazen,
wanneer men op kantoor het boek opslaat.
Men zit als in een tempel aan een tafel.
Men schrijft Arabisch schrift met Italiaans.
In cijfers, dwarrelend als as omlaag,
rijzen kolommen van orakeltaal.
Het wordt stil, het wordt warmer in de zaal.
Steeds zilter waait dun ratelend metaal.
De schrijfmachine mijmert gekkepraat.
Lees maar, er staat niet wat er staat. Er staat:
‘O moeder, nooit zult gij de bontjas dragen
waarvoor elk dubbeltje werd omgedraaid,
en niet meer ga ik op mijn vrije dagen
met een paar bloemen naar het hospitaal,
maar breng de rozen naar de Kerkhoflaan…

Martinus Nijhoff, Awater [Fragment]

You do not come dramatically, with dragons
That rear up with my life between their paws
And dash me butchered down beside the wagons,
The horses panicking; nor as a clause
Clearly set out to warn what can be lost,
What out-of-pocket charges must be borne
Expenses met; nor as a draughty ghost
That’s seen, some mornings, running down a lawn.

It is these sunless afternoons, I find
Install you at my elbow like a bore
The chestnut trees are caked with silence. I’m
Aware the days pass quicker than before,
Smell staler too. And once they fall behind
They look like ruin. You have been here some time.

[...]
Doch is ‘t om wijsheid-zelve, of om den naam te doen? -
,, Den naam die ‘t aanzien geeft en ‘t uiterlijk fatsoen;
,,Om ‘t teeken of lievrei voor ieders oog te dragen.” -
Nu reik u d’ arm dan vrij (ik gun ‘t u,) uit het lid,
En tuur u de oogen blind op ‘t onbestendig wit:
Ik heb er meer dan u naar enklen wind zien jagen.

Willem Bilderdijk [fragment]

via de dagelijkse gedichtendienst van Laurens Jansz Coster

Driek van Wissen reageert in het VPRO-programma Madiwodo op de slechte kritieken op zijn poëzie, door onder meer een klaagvers voor te dragen. Drie literatuurcritici bespreken daarop wat nu eigenlijk interessante poëzie is, of wat literatuur überhaupt boeiend maakt. [Realmedia]

Nee, het kan me nu werkelijk niets schelen dat Driek van Wissen dichter des Vaderlands geworden is. Wat maakt het uit dat die man het leuk vindt om te rijmen en andere dichters niet. Meer dan een ceremoniële functie heeft-ie toch niet, en iets anders dan wegwerppoëzie komt zo’n poet laureate zelden uit de vingers.

Waar ik me wel over beklaag, is dat inmiddels de trend lijkt gezet dat de dichter des vaderlands een nogal lillijk manspersoon hoort te zijn. Na de hondenkop van Komrij [zo zei André van Duin] en de ongebakken deegsliert Simon Vinkenoog [aldus Jan Cremer], is het nu dus iemand die z’n kale schedel met een schaamlok bedekt, een mottig baardje heeft, en gewoon oogt of hij stevig uit zijn mond riekt.

Allen zijn het typisch dichters die zich niet mogen beklagen dat de uitvinding van de drukpers het mogelijk heeft gemaakt in stilte van poëzie te genieten.

De afgelopen jaren heb ik hier vrij uitgebreid aandacht besteed aan de Nationale Gedichtendag. Die postjes zijn aardig tijdloos, kijk zelf maar.

Laat me ditmaal volstaan met enkel een gedicht.

een zin uit een gesprek gevallen
een rest leesbaar van een versleten brief
of boven komen drijven uit een verhaal
diep in mij, maar dat ik niet ken
dwang voor gedachten, voltooiingslust
begin van een gedicht

D. Hillenius, Verzamelde Gedichten, 262

Net zoals een tijdschrift krijgt een weblog op den duur ook publicatiecycli. Hetzelfde onderwerp komt steeds weer terug, om dan net even anders behandeld te worden. En dus wordt het ook elk jaar weer Gedichtendag. [Zie hier de afleveringen daarover van 2004 | 2005-1 | 2005-2 | 2005-3 | 2006 | en 2007 ]

Misschien moet ik voortaan maar elk jaar hetzelfde filmpje plaatsen, waarin Wim Helsen een gedicht van Rien Vroegindeweij voordraagt. Dat is genoeg. Beter kan het toch niet gezegd worden.

Het historisch en letterkundig centrum Tresoar heeft in het kader van de Gedichtendag het archief van Operaesje Fers online gezet. Daar moeten op den duur alle opnamen beschikbaar komen die er vanaf 1968 bijna vijfentwintig jaar lang gemaakt zijn voor de dichterstelefoon.

De website geeft nu aan dat dit 1990 titels zijn. Omdat het hier om een Fries initiatief gaat, zijn ook de meeste gedichten Friestalig. Maar daarnaast is er ook Nederlandstalige poëzie te beluisteren, niet zelden door de dichter of dichteres zelf voorgedragen [Kal, Koenegracht, Komrij, Kopland, etc.].
 
 

Ik schrijf een gedicht,
maar een gedicht heeft geen zin.

Ik schrijf twee gedichten,
maar twee gedichten hebben nog minder zin.

Ik kijk naar buiten, de zin schijnt, de lucht is blauw,
er koeren duiven,
een vrouw hangt de was op, roept iets naar binnen,
het is aan het eind van de winter,
en plotseling, koortsachtig en met trillende vingers, schrijf ik geen gedicht.

Geen gedicht heeft ooit zoveel zin gehad.

Ik leun achterover,
ik wist niet dat ik geen gedicht kon schrijven.
Ik vouw mijn handen achter mijn hoofd.

Ik leun nog iets verder achterover.

Toon Tellegen, uit: Minuscule oorlogen

Sommige vragen
Zijn zo mooi dat een antwoord
Ze zou bederven

Nooit straalt mijn huid zo
Als ’s zomers. Wel pech dat het
Schilfers sneeuwen blijft.