Windows is shutting down

Windows is shutting down, and grammar are
On their last leg. So what am we to do?
A letter of complaint go just so far,
Proving the only one in step are you.

Better, perhaps, to simply let it goes.
A sentence have to be screwed pretty bad
Before they gets to where you doesnt knows
The meaning what it must of meant to had.

The meteor have hit. Extinction spread,
But evolution do not stop for that.
A mutant languages rise from the dead
And all them rules is suddenly old hat.

Too bad for we, us what has had so long
The best seat from the only game in town.
But there it am, and whom can say its wrong?
Those are the break. Windows is shutting down.

Clive James [Guardian, April 27, 2005]


A Literary Education

Our knowledge of ourselves is that we are alone, and our dream of ourselves is that we are alone because we are unique.

Clive James, A ‘Literary Education in Slush Fiction’


Frederick Schiller Faust

Dit jaar vier ik een soort leesjubileum. Zo meteen is het vijfentwintig jaar geleden dat ik in de bieb voor het eerst boeken mocht lenen van de volwassenenafdeling. Dat was nog een strijd, want ik had de jeugdafdeling al zo veel jaar eerder uit.

Maar toen begon het lezen dan eindelijk echt.

Toch is dit idee van een leesjubileum niet helemaal eerlijk. Natuurlijk was de gewoonte al veel eerder gevestigd, zelfs al was het daarvoor veel moeilijker om aan leuke boeken te komen.

Laatst linkte ik naar een prachtverhaal van Clive James, waarin die vertelt welke pulp hij allemaal las voor hij serieuzere boeken leerde waarderen. Daarbij ging het hem erom uit te leggen hoe nodig al die flutboekjes zijn geweest om van het lezen te leren houden.

Ik had steeds in mijn gedachten ook eens zo’n verhaal te schrijven. Over wat ik allemaal aan boeken verslond voor het echt lezen werd. Wat me weerhield was dat het niet zo’n heel interessante geschiedenis opleverde. Wat had ik nu meer gelezen dan leeftijdgenoten ook al deden, behalve dan simpelweg misschien wat meer?

Tot er een herinnering kwam, via de RSS-feed van een Gutenberg-website.

Frederick Schiller Faust. Had ik mijn jeugd niet verlezen aan boeken van hem? Toegegeven, toen kende ik die bijna pathetisch literaire naam van de schrijver niet. Mij was alleen het pseudoniem Max Brand bekend. Van de kojbojboekjes.

Nu verbaast het me dat oerteksten van die boekjes zo oud blijken te zijn. Tachtig jaar is niets. Geen wonder dat ze inmiddels deels tot het publiek domein zijn gaan behoren.

Eigenlijk moet ik er nu éen gaan herlezen, om te zien wat me toen boeide. Behalve dan dat er naast alle voorspelbare elementen van het genre kojbojboek er ook altijd iets echts was aan de verhalen.

Moet een herinnering onderzocht worden om na te gaan of het de moeite waard is die te blijven koesteren?

Van Max Brand onder meer online:
Alcatraz;
Trailin’ ;
Bull Hunter;
Gunman’s Reckoning;

* update september 2007: en toen las ik toch De schrik van het westen.


Unreliable Memoirs
Clive James

[…] Nu heeft iedereen een jeugd gehad, en zijn beschrijvingen daarvan weinig uniek. Maar wat dit boek groot maakt, is dat James onbarmhartig over zijn domheid vertelt.

Dat maakt het bij tijden ook bijna te erg. […]

boeklog 367


Boeklog xxv: boeken, boeken, boeken

gedeeltelijk antwoord op een e-mail, waarvan het misschien zonde was om maar aan éen iemand te laten lezen, ook hier geplaatst om de gebruikte hyperlinks ergens anders te hebben.

Boeken uitkiezen, gebeurt puur op gevoel. Zonder haast. Enig heilig moeten zit daar niet meer achter. De zogenaamd grote werken van de canon heb ik al aan gesnuffeld. Het gaat mij echt bijna alleen nog om het lekker bij wat ik lees voor mijn lol. Of om wat me even hevig interesseert.

Een voorbeeld. Op dit moment zijn er net drie gedenkschriften uit van mannen die ik graag lees.

Clive James schreef het vierde deel van zijn zeer humoristische memoires, waarvan ik de eerste drie heb gelezen. Het eerste herlas ik zelfs niet al te lang geleden.

Dan is er Robert Hughes, ook al zo’n boeiende Australische balling die met memoires kwam. In een bespreking kwam ik al een principiële observatie daaruit tegen:

no matter what the demands of ‘self-expression’ may be, nothing is anything without fully articulate, conscious form.

Robert Hughes

En nog een andere held, Gore Vidal, gaf een nieuwe autobiografie uit: Point to Point Navigation. Zijn vorige, Palimpsest, bevat een zeer kruidig mengsel van zeer vileine roddel [over het sexleven van JFK] tot en met een diep politiek inzicht, naast de schaarse persoonlijke ontboezemingen.

Het zou geen enkel probleem zijn om deze drie boeken nu vanmiddag nog te bestellen, bij een internetboekhandel. Maar ik zou ze de eerste tijd niet lezen; daar is mij de stemming nu niet naar. Voorlopig teken ik alleen op een lijstje aan dat ze bestaan. De wetenschap dat ze bestaan, is ook al rijkdom genoeg. En, dat verlanglijstje bijwerken, doet ook al deugd.


Canon

There is a special kind of academic madness that wants to get in amongst the greatest works of art and make itself indispensable by sorting them into some plausible order of importance. In the behavioural paradigm usefully supplied to us by Nick Hornby’s High Fidelity, that specific breed of nutter can be hires as a part-time sales assistant, but he must never be left alone to run the store.

Clive James, The Meaning of Recognition [133]


Meaning of Recognition
Clive James

[…] Hem lezen, houdt tegelijkertijd in een les te krijgen in wat goed schrijven is. En toch zal imiteren nooit lukken. Daarvoor heeft alles wat hij doet een te onvervreemdbaar eigen toon.

Maar toch las ik niet alles in deze bundel essays met evenveel plezier. […]
 

boeklog 557


Cultural Amnesia

Slate publiceert hier een reeks essays van Clive James over cultuur die de moeite waard is te onthouden.

meer Clive James op boeklog


Cultural Amnesia | 2

Clive James got a new weekly column as well, on BBC Radio 4. The first one is printed here.

meer Clive James op boeklog


Cultural Amnesia | 3

If language deteriorates in journalism, the damage will be felt sooner or later in writing that pretends to more distinction.

Clive James, ‘Lichtenberg. Lessons on how to write

From his Cultural Amnesia-series on Slate.


Visions Before Midnight
Clive James

[…] James heeft nu éen keer het talent om details in TV-uitzendingen te zien die eenmaal door hem geïsoleerd totaal onzinnig lijken, maar nog altijd een onvervreemdbaar onderdeel zijn van het programmamaken. Ook hier. Zoals de pretentie in de aankondigingen dat alles wel even uitgelegd zal worden in de komende minuten. […]

boeklog 642


North Face of Soho
Clive James

[…] Zo dit boek samengevat moet worden in éen zin, dan in een opmerking die James een paar keer aanhaalde van Noel Coward. Het geheim van succes is het vermogen om mislukkingen te doorstaan.

En later om teleurstellingen kunnen lachen, helpt vast behoorlijk mee. […]

boeklog 1017


Lichtenberg xiii
Clive James





Boek van de zomer van 2008 wordt Cultural Amnesia van Clive James, zo veel is nu al duidelijk. Al klopt de aanduiding boek misschien niet helemaal. Met een dikte van 876 pagina’s is het eerder een bibliotheek.

Het is een ideaal boek om te lezen tijdens de saaie momenten van sportwedstrijden op televisie. Omdat het niet aan een stuk doorgelezen kan worden. Pauzes zijn nodig, om over de inhoud na te denken.

En er zal deze zomer geen gebrek aan pauzes zijn, zowel aan sportwedstrijden niet, als aan saaie momenten.

James heeft het boek opgezet als galerij van grote namen, maar wat me opvalt, is dat in zijn essays lang niet altijd ook over zo’n grootheid schrijft. Soms geeft slechts éen thema uit zijn of haar werk aanleiding tot een beschouwing over iets heel anders. Waarom het nuttig is om gedichten uit het hoofd te leren bijvoorbeeld, of hoe dat nu werkt, bij een krant, of op televisie. Bij de film.

Cultural Amnesia laat zien wat éen man in heel zijn werkzame leven aan ervaring heeft opgedaan, dat is er zo rijk aan.

Eigenlijk gaat dit hele boek erover wat nu goed schrijven is. Maar, omdat het bij goed schrijven niet alleen om de vorm gaat, klinkt impliciet ook de vraag door wat nu goed denken is.

Wat me dan opvalt is dat Clive James zijn essay over Georg Christoph Lichtenberg vrijwel steeds gebruikt om een paar van diens uitspraken te ontkrachten. [Het artikel in het boek is overigens vier keer zo lang als wat Slate online heeft staan.]

En dat begrijp ik niet zo goed. Het is wat raar een 18-eeuws schrijver op zijn gebruik van een woordje als kunst te pakken, terwijl dat woord toen een veel beperktere betekenis zal hebben gehad, als het voor ons heeft.

Jeder Fehler erscheint unglaublich dumm, wenn andre ihn begehen.

Georg Christoph Lichtenberg

meer Lichtenberg op boeklog
meer James op boeklog


Boeklog, tussen maker en publiek

Rather than reading a book in order to criticize it, I would rather criticize it because I have read it, thus paying attention to the subtle yet profound distinction Schopenhauer made between those who think in order to write and those who write because they have thought.

Miguel de Unamuno, vertaling Clive James

Eén van de merkwaardigste misvattingen die over boeklog bestaat, is dat ik met de website publiek zou solliciteren naar een positie ergens als recensent. En, heel opvallend, het zijn haast altijd journalisten die deze overtuiging uiten.

Maar, er bestaat een immens principieel verschil tussen het bespreken van een boek voor een diffuus groot publiek, en de mogelijkheid om ongeremd de eigen bevindingen erover op te kunnen schrijven. Een journalist, of een recensent in krant of tijdschrift, stelt zich in dienst van dat medium, en eerbiedigt daarmee de wetten van de broodheer. Dit alleen al levert beperkingen op, in vrijheid of ruimte.

Bovendien is er weinig vervelender dan om een boek te lezen dat je anders had kunnen negeren, enkel om er een recensie over te moeten schrijven.

Ik heb al werk.

Tegelijk is er een aspect aan het recenseren voor andere media dat me wel aan het denken heeft gezet. Boeklogjes komen nu in zekere zin van de lopende band. Ik schrijf ze meestal om los te komen, als warming up voor mijn andere werk. Klaar in éen geut. Als er eens eentje minder lukt, is er vaak de volgende dag al een kans op verbetering. Als er eens een reeks minder uitpakt, is er altijd het archief nog.

Misschien zou ik mijzelf moeten dwingen toch eens wat moeite te doen. Om meer zorg te leggen in wat ik schrijf. Al is het daarbij wel een kunst om dit uit eerder een zekere lust tot formuleren te doen, dan om iets anders.

Bovendien kan het interessant zijn om de lessen van de schaarse critici die ik wel vertrouw, zoals een James Wood, in praktijk te brengen. Lessen worden het best actief geleerd.

Boeklog komt nu toch geregeld over als iets wat het niet is, zo blijkt me steeds vaker. Misschien levert dit me daarmee ook meer verplichtingen op dan ik altijd heb gedacht.


Overweginkjes | 0904

Clive James trekt interessante conclusies over poëzie — daarbij een paar bezwaren verwoordend die ook ik heb;
Waarom ontbreekt zo vaak in gedichten aan strofen die in het geheugen blijven hangen? Die opvallen, doordat de dichter ze bewust met nadruk presenteert?

Heel veel oogsnoep, bij de Caustic Cover Critic;

Zeezeiler Henk de Velde is aangenaam kritisch over de mediahype dat de Noordpool smelt;
Bij Spitsbergen ligt meer ijs dan in 2001, bijvoorbeeld;


Wat vind ik nu een mooi boek? | 06

zie de hele serie

Dat ‘Woodbine’ een merk sigaretten was, wist ik. Het wordt nog al eens genoemd in de Britse literatuur. Maar hoe een doosje ‘Woodbines’ eruit zag, wist ik niet. En daarom ontging me dat Tony Meeuwissen die overbekende layout in 1974 gebruikte voor haar ontwerp van het kaft voor Billy Liar.

Een boek dat ik indertijd puur om het uiterlijk van het kaft gekocht heb — uit een bak met voor de winkel waardeloze boeken.

Herinner ik me ineens dat dit geintje ook in Nederland weleens gebruikt is. Het pakje Belinda was het kaft voor een boek van Peter Andriesse, naar ik meen. Voor de hand ligt dat dit Zuster Belinda en het geheime leven van dokter Dushkind was — maar daar ben ik niet zeker van.

De vraag is nu alleen wel of ik het uiterlijk van het boek minder mooi vind, in deze wetenschap.

Iets dat ook al speelde bij Clive James, en diens Cultural Amnesia, en waar ik nog niet uit ben.


Quote of the Day | 0525

it doesn’t really matter how well you’re playing when you’re playing well, what matters is how well you’re playing when you’re playing badly.

the great philosopher Martina Navratilova, as quoted by Clive James

Boeklog on Clive James.


The Blaze of Obscurity
Clive James

[…]Interessant is ook de tweede motivatie die James geeft om televisie te willen maken. Als schrijver heeft hij nogal de neiging zich in de studeerkamer terug te trekken. Televisie maken, is een veel minder eenzaam bestaan; en werken in gezamenlijkheid levert altijd ideeën op die een solitair auteur nooit had kunnen bedenken. Hij besefte ook die invloed nodig te hebben, voor zijn ontwikkeling en zijn gezond. […]
 

boeklog 11 ix 2010


The Revolt of the Pendulum
Clive James

[…] hij blijft bij alles even prettig leesbaar. Zelfs al kleeft aan een aantal essays uit deze bundel de geur dat ze niet goed genoeg waren voor het magnum opus Cultural Amnesia. […]
 
 

boeklog 20 x 2010


Clive James on TV

De TV-kritieken van Clive James, uit de jaren zeventig, zijn ooit al eens uitbundig door mij geprezen. De programma’s waaraan hij refereerde had ik zelden of nooit gezien. Maar voor de verandering deed dat er niet toe.

Sinds vorige week is James opnieuw TV-kritieken gaan schrijven, na eerst een paar decennia zelf programma’s gemaakt te hebben. En dat is goed nieuws, voor de komende weekenden.

Boeklog over Clive James


Quote of the Day | 0820

we also feel, do we not, that originality is at least a symptom of creative worth. Larkin certainly felt so. In a letter of 1974 he quotes a remark by Clive James – “originality is not an ingredient of poetry, it is poetry” – and adds, “I’ve been feeling that for years.”

Martin Amis, ‘The Larkin Puzzle’


Robert Hughes [1938 – 2012]

Boeklog over Robert Hughes.

Weer een favoriete mopperaar dood. Gelukkig schijnen de berichten dat Clive James op sterven ligt overdreven te zijn.


Dallas
week 47

Dat er ooit een succesvolle TV-serie heeft bestaan die Dallas heette, is me bekend. Ik heb er alleen nooit een aflevering van gezien. Mijn avonden werden indertijd gevuld met sport en andere zaken.

Maar het fenomeen Dallas heeft in de cultuur aardige analyses opgeleverd van Ethel Portnoy en fijne recensies van Clive James — dus helemaal nutteloos is het bestaan van de serie niet geweest, wat mij betreft.

Ook heb ik zelfs persoonlijke herinneringen aan de TV-reeks. En daaraan kleeft zelfs enige paniek. Want, er is een tijd geweest dat ik het leven zeer serieus nam, en meende dat ik ooit alles moest kunnen weten wat er te weten is. Daardoor was het zelfs noodzaak om een programma als Dallas te volgen. Anders miste ik iets fundamenteels. En dat was heel erg. En later vast ook niet meer goed te maken.

Enfin, met de leeftijd komt dan gelukkig een ietsje meer vermogen om onderscheid te maken tussen wat belangrijk is en wat triviaal.

En geschiedenis studeren helpt bij al dit misschien zelfs wat te veel. Wie na zo’n training de actualiteit bekijkt blijft allereerst de constanten daarin zien. Die krijgt een hekel aan het permanent overspannen drama dat de journalistiek van elke ontwikkeling maakt — in de hoop zo de aandacht te vangen.

Maar ooit ontbrak dat relativeringsvermogen dus. Ooit kon ook het missen van pulp-TV voelen als een gemis; zonder dat ik éen uitzending gezien had. Omdat iedereen het over die serie had; waarmee het programma dus automatisch belangrijk werd.

Een ander principieel misverstand uit die tijd was: de zekerheid meer van alles te zullen begrijpen als ik eenmaal groot zou zijn.


May Week Was in June
Clive James

[…] Clive James vond zichzelf een verschrikkelijk iemand, in retrospect. Een opschepper vooral. En voor het boek betekent dit dat hij alle moeite doet om de jonge man die hij was zo belachelijk als kan neer te zetten. Vanzelfsprekend levert dit komische beschrijvingen op. Maar ik ontwaarde toch ook geen enkel mededogen bij James met zijn jongere zelf. […]

boeklog 16 v 2013


Quote of the Day | 0705

Behind the laughter, James hankered after seriousness, plugging away like Sisyphus at poetry and critical essays, and later some fiction. “I still suffer from a blurred image”, he says, “but I don’t mind.” (I suspect he does.) Defensively, he celebrates the great Italian poet Eugenio Montale’s approval of “a joking seriousness”. Repeating the phrase in Italian for emphasis, he adds: “The Americans especially don’t like humour mixed up with seriousness.”`

Robert McCrum interviews Clive James

Boeklog on Clive James


Quote of the Day | 0115

as usual with a bad writer, the reader has to do most of the imagining. A canny bad writer keeps out of the way so that the reader’s mind can get to work with its own stock of clichés, but Dan Brown shows deadly signs of an ambition to add poetry to his prose. Take, from quite early in the book, his chilling portrait of the beautiful female assassin who is stalking the heroic couple as they flee from one famous location in Florence to another. Later on they will flee from one famous location to another in other famous cities, notably Venice and Istanbul, but early on they are stuck in the famous city of Florence, being hunted down by the beautiful female assassin whose name is Vayentha. How can she be described, in view of the fact that all the “tall and lissom” adjectives have already been lavished on Sienna? Langdon looks out of the window, and there she is:

Outside his window, hidden in the shadows of the Via Torregalli, a powerfully built woman effortlessly unstraddled her BMW motorcycle and advanced with the intensity of a panther stalking its prey. Her gaze was sharp. Her close-cropped hair—styled into spikes—stood out against the upturned collar of her black leather riding suit. She checked her silenced weapon, and stared up at the window where Robert Langdon’s light had just gone out.

Clive James, ‘The heroic absurdity of Dan Brown’


Latest Readings
Clive James

[…] Latest Readings bleek vooral een stiekeme lofzang op het lezen te zijn. Want ondanks dat Clive James inmiddels slechts nog met éen oog kijken kan, en hij geen boeken meer mag kopen van zijn vrouw en dochters, blijft hij lectuur naar zijn huis toe slepen.

Being book crazy is an aspect of love, and therefore scarcely rational at all. [122]

[…]

boeklog 5 ix 2015