Ynhâld fan ’e Pirsig’s Lila-side

© eamelje.net 2001-2017. Alle rechten voorbehouden. All rights reserved

 

Lila; An Inquiry into Morals
Robert M. Pirsig

Grootste kracht van Zen and the Art of Motorcyle Maintenance is dat de schrijver niet enkel in abstracties blijft hangen in deze roman. Hij onderzoekt weliswaar de vraag waarom kwaliteit als theoretisch begrip ontbreekt in de Westerse filosofie, alleen staat daar tegelijk ook een heel praktisch antwoord naast.

Dat hij door goed en regelmatig onderhoud zijn kwetsbare motor zonder problemen op de weg kan houden tijdens een vakantiereis is éen zo’n vorm van kwaliteit.

En dit element herken ik inmiddels. Dat was ook waar ik op reageerde bij het lezen van Zen and the Art of Motorcycle Maintenance.

De waarde van de puur filosofische denkbeelden van Pirsig deed er daarmee verder niet per se toe. En dat element heb ik daarom ook grotendeels weggelaten in het uiteindelijke boeklogje over de roman.

Maar helaas zal ik er niet onderuit kunnen daar over te schrijven als het om Lila gaat; de roman uit 1991 die een vervolg bood op Pirsig’s cultklassieker uit 1974. Want in Lila wordt, onder meer, de metafysica ontvouwt van kwaliteit.

Ook Lila las ik eerder, alleen is me daarvan in het geheel niets bijgebleven. Het verhaal speelt zich op een boot af, tussen een man en een vrouw. Enkel dat is nog net blijven hangen.

[ Lees al mijn gedachten over Lila van Robert Pirsig hier ]


Lila; Part I a
Robert M. Pirsig

Zes weken kon het weleens duren voor deze roman uit is — want het eerste boekdeel neemt de helft van het totale tal pagina’s in beslag, en daar doe ik zeker drie weken over.

Het eerste dat me bij het lezen opvieI: de roman Lila staat in de derde persoon. Terwijl Zen and the Art of Motorcycle Maintenance door een ik verteld werd; behalve op de momenten dat deze over zijn verleden sprak en die derde persoon er ook was. En heeft zo’n perspectiefkeuze nu dan een vergelijkbare betekenis?

In zijn debuutroman noemde Pirsig de vroegere versie van zijn hoofdpersoon Phaedrus — de wolf. In Lila heet deze man meteen al zo.

Lila is overigens een vrouw die door de hoofdpersoon is opgepikt in een kroeg. Ze ging vrijwillig met hem mee naar zijn boot. Gevaren werd er nog niet, de kanalen richting de Amerikaanse oostkust zijn gestremd.

En wellicht zit er nog betekenis achter het gegeven dat die motorreis in Zen and the Art of Motorcycle Maintenance naar het westen ging, terug naar de normaliteit, en de bootreis in Lila naar het oosten.

Pirsig doet meteen in de eerste hoofdstukken van het vervolgboek namelijk al uitgebreid moeite om gebreken aan te tonen in het Westerse denken. Zo heeft de invloed van de Native Americans op de latere VS, zoals in de manier van spreken, of zelfs de democratie, nooit enige erkenning gekregen. Zelfs niet, of juist niet, van antropologen.

Is er ook nogal vlug een erg uitgebreide verdediging van Pirsig’s idee dat er een metafysica moet kunnen bestaan van het begrip kwaliteit. Waarbij meteen maar afscheid genomen wordt van de strikt wetenschappelijke manier van denken — het logisch-positivisme.

Dat lokt nog niet aan tot vlotjes verder lezen.

[ Lees al mijn gedachten over Lila van Robert Pirsig hier ]


Lila; Part I b
Robert M. Pirsig

Waarom deze roman in de derde persoon staat, in plaats van de eerste zoals zijn debuut, is inmiddels duidelijk geworden. Pirsig wil het verhaal ook weleens vanuit het perspectief van een ander personage kunnen vertellen, dan dat van de schrijver die op zo op hemzelf lijkt: de man die in het boek Phaedrus heet.

De blik van anderen op Phaedrus kan onze ideeën over dit personage helpen aanscherpen.

In hoofdstuk 6 krijgt ineens een advocaat het woord. En deze ergert zich duidelijk aan Phaedrus. Waarbij niet alleen de inhoud van Zen and the Art of Motorcycle Maintenance er bij wordt gesleept, maar ook de ontvangst. De advocaat vindt het nogal tegen de roman spreken dat die een cultboek werd, voor net de verkeerde mensen. Jongeren vooral.

En die zoektocht naar kwaliteit van Phaedrus wordt ook al zo onzinnig, in het besef dat de man gewoon de eerste beste caféhoer als Lila mee naar zijn boot neemt; en daarmee toont gebrek aan kwaliteit in mensen niet eens te herkennen.

Phaedrus wordt door deze vervelende confrontatie enkel nog vastbeslotener om een metafysica van kwaliteit op te stellen — en dat niet alleen, een catechismus van kwaliteit moet er ook komen, opdat hij voortaan tenminste direct een weerwoord klaar heeft bij zo’n persoonlijke aanval.

Komt in hoofdstuk tien Lila zelve ineens aan het woord, waardoor bijvoorbeeld ineens duidelijk is dat Phaedrus weer in de war lijkt.

Hij wilde dan weliswaar een grote boottocht maken. Proviand is er alleen amper aan boord.

[ Lees al mijn gedachten over Lila van Robert Pirsig hier ]