A Mind of Its Own

Wikipedia heeft voor mij inmiddels vooral nut als vertaalwoordenboek. Ken ik een woord alleen in de ene taal, dan kijk ik bij het lemma op Wikipedia in de kolom links of er in de andere taal ook aandacht voor is. Vandaar dat ik nu weet wat het Nederlandse begrip voor het Engelse ‘codpiece‘ is:

Braguette.

Of, ookwel schaambuidel, danwel kulzak. Een mode uit de 15e en 16e eeuw. Toen de mannen nog geen broeken droegen, maar alwel lange kousen. En het zaakje toch keurig uit het zicht moest worden geborgen.

Braguettes zijn ook nuttig om met een wat oubollig Renaissance-schilderij [van George Pencz] een aardig boekomslag te maken. Een boekomslag voor een cultuurgeschiedenis van de penis.

boeklog 903


Een jaar in lijstjes | 2008-3 mooie boeken

The Book Design Review heeft al even terug zijn favoriete boekontwerpen online gezet. Ik zag verder dat Typophile vorige week een aardige wedstrijd had, waarin deelnemers een kaft moesten maken voor een willekeurig lemma van Wikipedia, met gebruik van een foto uit de Life-archieven. Ik lees bovendien regelmatig de Caustic Cover Critic, en toch is me nauwelijks een boekomslag bijgebleven waar ik echt van opkeek.

Nu goed, op éen na. Om het voetbadje.

En omdat ik het beeld van een geheel van boven bekeken kop koffie zo sterk vind, zoals als eens bleek, met deze al eens hier afgebeelde foto:

Terwijl dat beeld ook maar weer geleend is, van een grafisch ontwerper uit de jaren dertig. Ludwig Hohlwein, wellicht. Maar ik heb het origineel nog niet teruggevonden.

eerder in deze reeks


Een jaar in lijstjes | 2009-11

The Book Design Review heeft een eindejaarslijstje met favoriete ontwerpen. En geen daarvan vind ik heel opmerkelijk.

Een nieuwe persoonlijke favoriet uit 2009 is het ontwerp voor: Things We Didn’t See Coming, van Steven Amsterdam. Al moet dit boek strik genomen nog verschijnen.


Een jaar in lijstjes | 2009-2

Amazon.com organiseert een verkiezing voor de mooiste boekcover van het jaar [inloggen verplicht, werkt niet in alle browsers]:


Padgett Powell, The Interrogative Mood

Een jaar in lijstjes | 2009-5

The Way Through Doors, Jesse Ball

The Top Ten Covers of the ’OOs


Penguin by Design
Phil Baines

Penguin is verantwoordelijk voor enkele van de mooiste op boeklog gepubliceerde kaften.

Penguin is evenzeer verantwoordelijk voor een paar van de lelijkste kaften daar.

boeklog 10 vi 2010


Wat vind ik nu een mooi boek

Er is nog een andere manier om naar boeken te kijken. Niet door ze te lezen, maar door ze te beschouwen als voorwerp. Dit lijstje van Joseph Sullivan prikkelt me al een tijdje op toch ook zelf eens mijn favoriete boekontwerpen op een rijtje te zetten.

Maar, mijn smaak is nogal traditioneel.

Zo’n nauwelijks gestileerd boekje als The essential Hardy vind ik er fraai uitzien. Al doet wel aan het uiterlijk af dat er een hele reeks van deze boeken bestaat, waarin de Hardy ineens maar een variatie op een vast gegeven is.

Het mooiste boek om in handen te hebben, is de dichtbundel Hûn oan’e himel van Cornelis van der Wal. Dit komt vooral door de sterrenstof op het omslag. Beweeg het boek iets, en de kleur van het kaft verandert heel subtiel mee. Dat effect is met een scan totaal niet over te brengen.

En ik geef toe ook weleens door een mooi of opvallend kaft verleid te worden tot aanschaf van een boek. Marc Kregting’s boek De Leliering heeft ook weer een voorkant waarvan het werkelijke betoverende effect nauwelijks met een scan te vangen is.

Helaas zal ik dit boek nooit uitlezen, noch op boeklog bespreken. Goed daarom, dat het maar € 1,49 kostte.


Wat vind ik nu een mooi boek? | 02

Interessant, die trend van dit ogenblik om boeken uit te geven zonder titel of andere aanduiding op de voorkant. Het boek hieronder heet The Black Swan. En nee, een heruitgave van Naomi Campbell’s roman is het niet. Dit boek werd geschreven door Nassim Nicholas Taleb. Het is een beetje een hype op het moment, maar dan éen waar ik me voor de verandering nu wel eens in interesseer.

Ons onvermogen risico’s of de kans dat iets gebeurt goed in te schatten, daar gaat het over.

Helemaal maar afzien van typography zal een boekontwerp ook minder onderhevig maken aan modes, misschien. Kijk ik naar een boekje als Canetti’s Fliegenpein, dan stoort de belettering me tegenwoordig wat. Terwijl ik dit boekje toen het net uitkwam in 1992, niet alleen om de vormgeving, maar ook vanwege het handzame formaat, éen van de mooiste uit mijn verzameling vond.

Datzelfde gold lang voor Handke’s kloeke bundel met aantekeningen. Al vond ik dat boek vooral zo mooi omdat het tekeningetje van dat rode kluwen doorloopt op de zijkant.

Enfin, boeken moeten gelezen worden. Dat leer ik hier dan wel uit.


Wat vind ik nu een mooi boek? | 03

zie ook deel1 en deel 2

Het is rijkelijk vroeg, vind ik, maar de eerste jaaroverzichten verschijnen her en der alweer.

Nu kan iedereen elk moment al zien welke boeken ik in 2007 de moeite van het lezen waard vond, daar hoef ik niet apart aandacht voor te vragen. Iets anders is dat boeken soms meer zijn dan hun inhoud. Ook de vormgeving kan iets bijdragen. En het is misschien niet gek daar voortaan wat vaker aandacht aan te besteden.

‘The Book Design Review’ heeft zijn favorieten voor 2007 alweer klaargezet. En ik vind uit dat lijstje deze voorkant van de gedichten van Zbigniew Herbert wel iets hebben.

Juist door het ontbreken van tekst, en dus fontkeuze, heeft zo’n kaft weinig kans om te verouderen. Tenzij de antirokers-lobby nog hysterischer wordt dan al is.

Vergelijk zo’n kaft als dat van hierboven nu eens met dat van deze roman van Eco.

Dit is een bona fide designklassieker, die in verschillende overzichtsboeken staat die ik heb. En toch kan ik er niet anders naar kijken, dan met het idee ‘dat was ooit zo’.

Uit wat er de afgelopen maanden op boeklog bijkwam, viel het kaft van dit boek van Blackburn me positief op, al komt dat op deze scan nauwelijks over. Maar daar houdt het ook wel weer mee op, zo’n beetje.

Het is makkelijker aan te wijzen welke boeken ik er nu lelijk vind uitzien. En tegelijk doet dat er meestal weinig toe. Zulke boeken gaan in de kast, of op de stapel; daar is dan alleen de zijkant nog maar zichtbaar van.

Een lillijk voorkant zal me ook zelden van aanschaf weerhouden, daar zijn al genoeg andere redenen voor.


Wat vind ik nu een mooi boek? | 04

zie ook deel1, deel 2, en deel 3

Dagblad De Pers heeft vandaag aandacht [pdf] voor de lelijkheid waarmee Nederlandse uitgevers hun boeken kaften. Foto’s uit stock zetten ze erop, in plaats van op maat gemaakte illustraties.

Nu goed, beter omslag dan A Mind of Its Own zal ik dit jaar waarschijnlijk niet te zien krijgen. Maar soms, soms ook schuift ineens mijn smaak wat op. Zo vond ik bijvoorbeeld de omslagen van de paperbacks van John McPhee nogal nietszeggend. Ondertussen vind ik ze eigenlijk steeds mooier worden. Waarschijnlijk omdat ze bij elkaar passen.


Wat vind ik nu een mooi boek? | 05

zie ook deel1, deel 2, deel 3, en deel 4;

Veel besproken op boeklog, het essay van Walter Benjamin: Das Kunstwerk im Zeitalter seiner technischen Reproduzierbarkeit. Dit is de voorkant van de nieuwe Penguin-uitgave, in de reeks Great Ideas iii. Fantastisch toepasselijk ontwerp, van David Pearson.

[Ziet ook zijn ontwerpen van de reeks Great Ideas i, en Great Ideas ii]


Wat vind ik nu een mooi boek? | 05 bis

Vorig jaar gaf ik al eens aan hoe geniaal ik dit kaft ontworpen vind.

Maar toen wist ik nog niet half hoe goed het ontwerp werkelijk is. Pas met het boek in handen, blijkt dat de voorplaat geen foto is. Er zijn machinaal rillen getrokken in het karton om zo heel realistisch het effect te imiteren dat er verschillende boeken naast elkaar staan.

Wonderbaarlijk toch dat uitgevers zo zelden zo’n kleine extra moeite nemen, en dat deze tijd van mechanische reproductie meestal meer van hetzelfde oplevert. En winstmaximalisatie.


Wat vind ik nu een mooi boek? | 06

zie de hele serie

Dat ‘Woodbine’ een merk sigaretten was, wist ik. Het wordt nog al eens genoemd in de Britse literatuur. Maar hoe een doosje ‘Woodbines’ eruit zag, wist ik niet. En daarom ontging me dat Tony Meeuwissen die overbekende layout in 1974 gebruikte voor haar ontwerp van het kaft voor Billy Liar.

Een boek dat ik indertijd puur om het uiterlijk van het kaft gekocht heb — uit een bak met voor de winkel waardeloze boeken.

Herinner ik me ineens dat dit geintje ook in Nederland weleens gebruikt is. Het pakje Belinda was het kaft voor een boek van Peter Andriesse, naar ik meen. Voor de hand ligt dat dit Zuster Belinda en het geheime leven van dokter Dushkind was — maar daar ben ik niet zeker van.

De vraag is nu alleen wel of ik het uiterlijk van het boek minder mooi vind, in deze wetenschap.

Iets dat ook al speelde bij Clive James, en diens Cultural Amnesia, en waar ik nog niet uit ben.


Wat vind ik nu een mooi boek? | 07

Lang was mijn plan iets te doen met het hierboven afgebeelde boekenkaft, en ook een postje te wijden aan lelijke vormgeving. Vooral in de jaren zeventig, en in het begin van het desktop design, zijn er behoorlijk verschrikkelijke omslagen gemaakt.

Tegelijk ook begreep ik dat het weinig zin heeft. Kaften doen er niet meer toe als een boek eenmaal gelezen wordt. Bovendien vind ik lelijke omslagen eerder grappig dan storend. Terwijl een slecht vormgegeven inhoud me wel zeer kan storen.

Heel ergerlijk is het bijvoorbeeld om een boek op glimmend papier te drukken, terwijl de tekst daarin belangrijker is dan de illustraties, zoals de uitgever van Alberto Manguel een paar keer presteerde.

Maar nog ergerlijker is wat Augustus deed met de fotosyntheses van Rudy Kousbroek. Terwijl het in de boeken telkens gaat om wat er op een foto te zien is, zijn die foto’s met een zo grof raster afgedrukt dat Kousbroek regelmatig details beschrijft die er helemaal niet lijken te zijn.

Zulks stoort, en zet zich vast in vooroordelen over de uitgever.


Wat vind ik nu een mooi boek? | 08

Goed idee. Sommige boeken hebben werkelijk een te verschrikkelijk kaft om mee in de trein te gaan zitten. Daar kan heel goed wel iets appetijtelijks van worden gemaakt.

Enfin. Het zijn doorgaans wel Penguins uit de jaren ’70 die mij met plaatsvervangende schaamte vervullen. En die heb ik al snel uit in minder tijd dan kaften zou kosten.

[via]


Wat vind ik nu een mooi boek? | 10

David Pearson’s designs for the Penguin Great Ideas Series V.


Wat vind ik nu een mooi boek? | 11

Met paperbacks heb ik toch zelden dat de vormgeving me verbluft. En waarschijnlijk zal deze uitvoering van AA Gill is away er over twintig jaar ook minder strak uitzien; het papier binnenin is wat goedkoop. Maar toch. Het is zo simpel. Geef een boek een matzwart kaft. Zet daar een korte titel op in een bescheiden grootte. Klaar. Een boek dat niet alleen een sieraad is in de boekenkast.
 


Wat vindt hij nu een mooi boek? | 09

James Morrison, de Causic Cover Critic, zette voor Flavorwire een aantal goed ontworpen boekslagen op een rij.

Daarna volgde het lelijkste wat momenteel wordt uitgebracht. Of het onbegrijpelijkste. Zoals de kaften die helemaal niet bij het boek passen…


Witte azalea’s…

Wat is er zo bijzonder aan het schilderij ‘Witte azalea’s in blauwe gemberpotjes’ van Jan Voerman, dat eenzelfde uitgeverij binnen enkele jaren de rechterhelft twee maal gebruikt voor een boek?


Zutphen

Wim de Bie, in zijn nieuwe rol als Nationale mental coach, over boekenkaften.

Boeklog over De Bie