Quote of the Day | 1118

Although we’re obsessed about Brexit and Donald Trump’s Twitter feed, the stuff that really matters is what are Turkey’s relationships going to be with Iraq, Iran and Saudi? How’s Russia engaging with Iran, central Asia and China? What’s China’s economic and foreign policy in the Belt and Road initiative? So the point is not to say that the Silk Roads are rising and bringing back the glories of the past. It’s to say this has always been the engine room of global affairs and that’s the same today, as I suspect it will be tomorrow.

Peter Frankopan, in: ‘I know my place…
and it’s not to shape answers for politicians’


TLM: The Novel as Spectacle
Italo Calvino

Eén van de aardigste teksten in het boek tot nu toe gaat over wat de roman ooit was, en bracht, en wat daaraan nu niet meer zo is.

Italo Calvino behandelde daartoe het werk van Charles Dickens, en hoe dat in diens tijd ontvangen werd. Toen zijn verhalen, die in feuilletonvorm verschenen, hele groepen in de maatschappij tot medeleven en meeleven aanzette. Dickens kreeg zelfs tal van brieven om toch vooral goed te zijn voor personages die geliefd waren door dit publiek.

De roman roept zo veel collectieve beleving niet meer op, nu lezen allereerst stillezen is geworden. Calvino stelt daarbij de retorische vraag of dit een tijdelijke crisis is, of een onvermijdelijke breuk met het verleden; daarbij het verleden van de troubadours en verhalenvertellers in éen moeite meerekenend.

Van daaruit gaat het over de roman als een verzameling haast berekenende effecten, waarmee de auteur telkens bewust nieuwe emoties weet op te roepen bij de lezer. Degenen die de literatuur wetenschappelijk ontleden, beweren tenminste dat dit daarmee nu speelt. Voor Calvino gold allereerst de conclusie dat er nog nooit eerder zo veel studie is geweest naar hoe fictie werkt.

* lees al mijn woorden over The Literature Machine hier.


In de woestijn fiets je niet
Peter Delpeut

[…] Peter Delpeut bedankt dan in zijn boek weliswaar al die naamloze weldoeners onderweg, die zijn woorden nooit zullen lezen, maar die toch maakten dat ze niet verkeerd reden, en ergens eten of drinken konden krijgen. Alleen kom je die nu net overal in de wereld tegen. De meeste mensen zijn op hun manier goed, en heel veel worden domweg nieuwsgierig naar waarom iemand nu juist op de fiets naar de plek gekomen is waar zij wonen. […]

boeklog 17 xi 2018


TLM: The City as Protagonist in Balzac
Italo Calvino

Helderder dan de titel kan de inhoud van deze tekst niet worden samengevat. Calvino schreef in 1973 de inleiding bij een Italiaanse vertaling van de roman Ferragus, van Honoré de Balzac — een schrijver over wie hij meermaals heeft opgemerkt dat het hem speet dat de Italianen die zo slecht kenden.

Ferragus, uit 1833, blijkt daarbij éen roman te zijn uit een drieluik, waarmee Balzac een heel nieuwe manier van werken probeerde. Want ook Parijs is een personage in deze boeken, die de gedragingen van de menselijke personages in de boeken nogal sturen kan.

Dat was een vondst ooit.

Tegelijk was de stad bij Balzac nog niet de stenen jungle vol anonieme gezichten, ondanks dat er nogal wat mensen in rondliepen. Het huidige idee over de eigenschappen van de grootstad zou toen nog enige decennia op zich laten wachten.

* lees al mijn woorden over The Literature Machine hier.


Tweet of the Day | 1117


Quote of the Day | 1116

What matters, though, is the way it misses the point. The idea of Europe as a soft-Nazi superstate was vividly present in 1975, even when the still-emerging EU had a much weaker, less evolved and less intrusive form. The imaginary existential struggle between the gallant English Resistance and the Euroreich was already being played out in one part of English consciousness. It was not a product of the ways in which the nine-member Common Market became the 28-member European Union. It was a product of England’s deeply divided and strangely unsettled relationship to the second world war and what it meant.

Fintan O’Toole, ‘The paranoid fantasy behind Brexit’


TLM: Candide: An Essay in Velocity
Italo Calvino

Wat opvalt in de besprekingen van de boeken die Calvino tot nu toe behandelde, is hoe verrukt hij telkens was over de vaart die auteurs wisten aan te brengen in hun teksten. Veel vertellen, in heel weinig woorden, dat kan namelijk echt. En in deze tijden van oeverloos gelul overal is het niet verkeerd om dat te beseffen.

Grappig is dat ik in mijn boeklogje over Candide indertijd hardop dacht dat deze novelle weleens invloed kon hebben op hoe Italo Calvino werkte. Toen was mij waarschijnlijk onbekend dat deze bewondering had gehad voor dit boek.

Calvino meende dat Voltaire voor de huidige lezer nog vooral waarde had als humorist, éen zelfs die een oerwet van het genre wist te ontdekken. Weinig wordt zo absurd als een snelle opeenvolging van rampen. Want het is natuurlijk niet alsof Candide ons nog raakt in psychologische zin; als een verhaal waarin we werkelijk met de personages meeleven bij alles wat hun overkomt. Al die rampen tezamen voor éen mens zijn compleet ‘over-the-top’, door het tempo waarin ze blijven komen.

* lees al mijn woorden over The Literature Machine hier.


The Ideal of Culture
Joseph Epstein

[…] Joseph Epstein heeft me veel gegeven in de loop der jaren. Zelfs in deze bundel staan er weer essays, en opmerkingen in andere essays, die tot de opmerkelijkste horen van wat ik dat jaar las. In vergelijking met hem zijn vrijwel alle auteurs culturele onbenullen. Alleen duurde het tijden voor ik deze verzameling uit had; omdat het totaal me toch teleurstelde. De standaard die Epstein ooit zette, is dan ook nogal hoog. Misschien is er zelfs geen andere hedendaagse auteur die ik aan dezelfde hoge standaard houd. […]

boeklog 15 xi 2018


TLM: The Structure of Orlando Furioso
Italo Calvino

Gelukkig bevat het tweede boekgedeelte van The Literature Machine ook beschouwingen over boeken die ik wel redelijk ken. Want gedetailleerde essays of radiopraatjes lezen over werken me enkel bekend van naam schiet niet zo erg op — als ik daar ook nog eens mijn gedachten over moet opschrijven tenminste.

Van Orlando Furioso wist ik bijvoorbeeld enkel dat die in de oervertaling Razende Roeland heette. Van de betekenis van deze gedichtencyclus voor het Italiaans, of over de inhoud van de ruim veertig canto’s was me tot nu toe niets bekend dat ooit onthouden werd. Wikipedia vulde die leemte nu wel wat. Maar zelfs die extra kennis volstond niet om de echte portee mee te krijgen van Italo Calvino’s betoog.

Dus waren het weer enkel toevalligheden die me wat boden. Dat ik ineens een overeenstemming zag tussen namen die Ludovico Ariosto begin zestiende eeuw gebruikte, en die Italo Calvino honderden jaren later hanteerde, in bijvoorbeeld De ridder die niet bestond. Of dat me daarmee duidelijk is dat een boek wel heel goed is, als de helft van de ingebrachte lading gemist werd, en het nog als een meesterwerk leest.

* lees al mijn woorden over The Literature Machine hier.


Citaat van de dag | 1114

ik heb het over redacties die ergens een ridicuul bericht lezen en denken: dat verdient een miljoenenpubliek. Over programma’s die mensen de maat nemen vanwege hun aandachttrekkerij, terwijl dat nou juist de enige reden is dat ze überhaupt zijn uitgenodigd. Als Dave Roelvink vandaag midden op het Leidseplein een hondendrol met pindasaus eet, kan hij kiezen in welk programma hij erover wil komen vertellen. Dan zal hij, naast alle gratis reclame voor een nieuwe cd of een nieuw programma, ook een stevige vermaning krijgen. Dat kun je cynisch noemen, of lui, of hypocriet. Het is hoe dan ook ontzettend spijtig.

Frank Heine, ‘Dat Ratelband weer vol in beeld is, is de schuld van redacties’


TLM: Ovid and Universal Contiguity
Italo Calvino

Nadeel van deze tekst is alleen al dat die oorspronkelijk een inleiding was bij een nieuwe editie van de Metamorfoses van Ovidius. Daarmee kon Italo Calvino straffeloos vooruit kijken, en bijzonderheden aanduiden, want de oerlezer van zijn woorden had het boek waarnaar verwezen werd ook al bij de hand.

Ik moest het doen met vage herinneringen aan teksten die lang geleden ooit eens gelezen zijn. Daarbij dan ook nog leunend op woorden en begrippen uit de Metamorfoses die tegenwoordig overdrachtelijk worden gebruikt; zoals in een ziektebeeld als narcisme.

Daarmee werd dit typisch een tekst waarvan het nuttig is om te weten dat die bestaat. Woorden om erbij te pakken als ik Ovidius nog weer eens lezen ga. Maar geen tekst die puur op zich iets gaf of bood waarmee ik iets aan kon vangen.

* lees al mijn woorden over The Literature Machine hier.


Quote of the Day | 1113

If hypocrisy is the tribute that vice pays to virtue, you could say that pretentiousness is the tribute that mediocrity pays to genius.

Sam Leith, ‘Pretentious, impenetrable, hard work … better?
Why we need difficult books’


TLM: The Odysseys Within the Odyssey
Italo Calvino

Calvino gebruikte twee betogen van anderen om hardop te filosoferen over de Odyssee van Homeros. Om daarbij onder meer te wijzen op de elementen in dat heldengedicht waarvan literatuurbeschouwers later net zijn gaan doen of die heel modern zijn. Want is Odysseus/Ulysses niet al een onbetrouwbare verteller? Hoeveel waarde kan er gehecht worden aan zijn vertellingen?

En daarmee is ook de titel van dit krantenstuk uit 1981 verklaard. Als Odysseus de waarheid niet vertelde, uit hoeveel heldenreizen bestaat de Odyssee dan echt? Is dat er éen, of waren dat er aantoonbaar meer?

Hoewel mijn kennis over het werk van Homeros ver is weggezonken, en er al evenmin lust bestaat die nog weer eens op te halen, was me wel nog genoeg bekend over dat gedicht om Calvino’s betoog te kunnen volgen. Toch bleek interessanter te zijn wat Italo Calvino er terloops over meldde — zoals zijn opmerkingen over hoe de Odyssee zich onderscheidde van de zoveel plattere oude heldensagen — dan dat zijn hoofdbetoog me nu zo veel zei.

* lees al mijn woorden over The Literature Machine hier.


Het beest
Thomas Sijtsma

[…] Bij zo’n topsporter hoort alleen ook dat andere aspect nog. De prestaties. Helemaal als die prestaties op hetzelfde moment meebeleefd konden worden, ergens op een zitbank voor het televisiescherm. Misschien verlang ik daarom wel te veel van sportboeken als deze. Dat die de euforie van dat ene moment nog even weer kunnen oproepen, bijvoorbeeld… Niet iedere profwielrenner wint, zoals Westra soms wel kon. En in een boek voor een groot publiek, zoals dit, had die moeilijkheid van de sport toch wel wat duidelijker mogen worden aangebracht. […]

boeklog 13 xi 2018