Er gebeurde o.a. niets
Joubert Pignon

[…] Tegen het idee dat dit een bundel is van zo’n 180 korte tot zeer korte verhalen spreekt dan weer dat nogal wat daarvan eenzelfde hoofdpersoon hebben, genaamd Joubert Pignon. Dat is een jonge man die in een dierenwinkel werkt, een vriendin heeft, en een konijn op leeftijd, die iets met literatuur wil. Of misschien zelfs wel moet. […]

boeklog 19 iv 2018


Das Glasperlenspiel | 7 – 114
Hermann Hesse

Glasparels zijn een soort grit, dat gebruikt wordt om roest en andere vervuiling onder hoge druk weg te spuiten. Geen idee of deze technologie ook in de jaren dertig al zo gebruikt werd.

Al zou het aardig zijn als de titel van deze roman, Das Glasperlenspiel, ineens een dubbele betekenis heeft; en dus niet per se van doen heeft met glazen parels en een heel ingewikkeld spel.

Het eerste dat me opviel aan het lezen van deze roman is het bedaarde tempo. Hesse heeft veel woorden nodig, om dan niet per se veel te zeggen.

Zo bevat het eerste hoofdstuk een inleiding in dat glasparelspel, zonder dat daarvan ooit duidelijk wordt wat de regels precies zijn. Behalve dan dat het spel wortelt in de muziek, waarbij die glasparels ooit gebruikt zijn als de notatie voor noten. Alleen gingen toen ook wiskundigen zich er mee bemoeien, wat alles een stuk abstracter maakte; waarop uiteindelijk ook die parels niet direct meer nodig waren.

Het tweede en derde hoofdstuk gaan over de leerjaren van een Josef Knecht — die later een zeer eminent speler van het glasparelspel zou worden, maar tot nu toe meer geïnteresseerd is in muziek.

Hesse schetste daarbij een ascetisch leven, in kloosterachtige omgevingen, waarbij anderen van zeer grote betekenis waren voor Knecht. In hoofdstuk twee is dat de oude muziekmeester die het talent bij de jongen ontdekt. In het derde hoofdstuk is dat zijn tegenpool op het instituut, een jongen met wie hij zelfs publiek discussieert over de grote waarde van het zo vergeestelijkte leven geïsoleerd in het internaat. Knecht verdedigt dat dan.

Enfin. Heel boeiend was het allemaal nog niet. Hesse lukt het nog niet om me zo te vertragen dat ik al zijn woorden lezen wil.

[ lees mijn aantekeningen over Das Glasperlenspiel hier ]


Quote of the Day | 0418

A human being is a part of the whole called by us universe, a part limited in time and space. He experiences himself, his thoughts and feeling as something separated from the rest, a kind of optical delusion of his consciousness. This delusion is a kind of prison for us, restricting us to our personal desires and to affection for a few persons nearest to us. Our task must be to free ourselves from this prison by widening our circle of compassion to embrace all living creatures and the whole of nature in its beauty.

Einstein


Quote of the Day | 0417

If you pulled the plug on Facebook, there would literally be riots in the streets. So in the back of Facebook’s mind, they know that they’re stepping on people’s toes. But in the end, people are happy to have the product, so why not step on toes? This is where they just wade into the whole cesspit of human psychology. The algorithm, by default, placates you by shielding you from the things you don’t want to hear about. That, to me, is the scary part. The real problem isn’t Facebook — it’s humans.

Antonio García Martínez, in: ‘The Internet Apologizes …’


Mensenrechten in beweging
Marjan Slob en Esmee Schilte

[…] Het essay over wat speelt bij klimaatsverandering, tenslotte, was het interessantst om de verkenning van de vraag daarin welke rechten toekomstige generaties eigenlijk hebben, terwijl wij ondertussen bezig zijn de aarde uit te putten en te vernietigen. […]

boeklog 17 iv 2018


Gewichtsverdeling
Te fietsen | week 16

Wie fietst, maakt daarbij op maar drie punten contact met de fiets. Met de kont op het zadel, de beide voeten op de pedalen, en de handen op het stuur.

Elk van deze punten kan problemen opleveren; waarvan zadelpijn wel de bekendste is.

Nu is het zadel op bijna al mijn fietsen van hetzelfde merk en type, een Brooks B17, en moeilijkheden treden daarmee nooit op. Problemen met de handen en de voeten daarentegen komen wel eens voor. Al zijn die inmiddels niet onoverkomelijk meer.

Zeker op lange ritten in deze tijd van het jaar, als de winterkleding niet meer aan hoeft, heb ik weleens de neiging mijn schouders iets te hoog op te trekken. Dat levert na een paar uur stijfheid op, en soms zelfs tintelende vingers. De remedie daarvoor is simpel, om er aan te blijven denken mijn schouders goed te ontspannen. Plus om zo af toe even op de trappers te lopen, om even uit die starre fietshouding te komen.

Problematischer was lang dat mijn voeten pijn gingen doen op de lange dagen in het zadel. Dit kwam, dacht ik, omdat die zo zeer opzwollen op de warme dagen dat ze niet meer in mijn schoenen pasten zonder dat het daar ging knellen. Oplossing bracht de simpele keuze om voortaan in sandalen te fietsen, met verstelbare bandjes om de voorvoeten.

Alleen is het dus niet alleen de warmte, waar mijn voeten van opzwellen. Ook de inspanning draagt er aan bij.

Fizik wilde laten onderzoeken aan welke eisen een comfortabel zadel moet voldoen. Om daarbij te ontdekken dat niemand wist welk percentage aan gewicht van een fietser op zo’n zadel leunt. Waarop bleek dat het bracket het meeste gewicht te dragen heeft, zeker 45%, en het zadel en het stuur dus aanzienlijk minder.

Neemt de druk op die trapas nog weer toe naarmate de fietser sneller rijdt — wat ik ’s zomers nogal eens doe, want dat is het jaargetijde van de snelle fietsjes. Dus is het én én. De warmte laat mijn voeten opzwellen, en dus ook dat deze harder op de pedalen drukken. Wat het weer iets begrijpelijker maakt dat het probleem ’s winters nooit optreedt.


Citaat van de dag | 0416

  1. Bepaal dat alle doctorandus- en mastertitels maximaal vijf of tien jaar geldig zijn, ongeveer zoals een rijbewijs. Daarna doen de afgestudeerden opnieuw examen, waarbij twee dingen aan de orde komen. Om te beginnen moet je bewijzen dat je je vakliteratuur hebt bijgehouden. Anders voer je die titel immers ten onrechte. Het tweede deel van het examen bestaat uit algemene kennis van de wetenschap. Van iemand met een wetenschappelijke titel mag je verwachten dat hij weet wat er de laatste jaren zoal in de wetenschapsbijlagen van de zaterdagkranten heeft gestaan.

Jona Lendering, ‘Newspeak’


The Good Book
A.C. Grayling

[…] Uitgangspunt daarbij vormt wel de relatief recente manier van denken die met éen verzamelwoord doorgaans ‘De Verlichting’ wordt genoemd. Graylings’ ‘Genesis’ begint ook met de boom der kennis, en een lofzang op de eerste onderzoekers, die zich ineens verzetten tegen de onnozelheid en ingekapselde vooroordelen van hun tijd, en God als enige antwoord durfden te negeren. […]

boeklog 16 iv 2018


Zitat des Tages | 0415

Mir kommen die Welt von heute und ihre Debatten mit jedem Tag mehr vor wie ein aus dem Ruder gelaufenes Luhmann-Seminar. Die basale Intuition der Luhmannschen Denkweise bewahrheitet sich immer stärker: Wir haben es überall mit Beobachtungen zweiter Ordnung zu tun, Beobachtungen von Beobachtungen von Beobachtungen. Die Zeit der schlichten Meinungsäusserungen ist vorüber. Alle werden beim Beobachten beobachtet und überwacht, die Sekundärbeschreibungen übernehmen das Kommando.

Peter Sloterdijk, in: «Die Sitten verwildern, die Gerechtigkeit ist obdachlos»


Sociaal
Overwegingen | week 15

Mocht vrijdagnacht toch de Derde Wereldoorlog zijn begonnen, met de bombardementen op Syrië, dan wordt alles wat ik sindsdien geschreven met terugwerkende kracht onnozel.

Nu ja, nog wat onnozeler dan normaal.

Nieuws van de week was voor mij evenwel toch de ondervraging van Mark Zuckerberg in het Amerikaanse Congress, twee dagen lang, over het beleid van zijn Facebook. Enkel omdat er ineens een wat algemener bewustzijn lijkt te ontstaan over wat voor vies bedrijf dit eigenlijk is.

Toch, die ondervragingen stelden niets voor. Politici zijn nergens expert in, en oude politici weten al helemaal niets van technologie. Er was eentje bij die al niet begreep hoe een bedrijf ogenschijnlijk gratis diensten aan kon bieden. En de vragen die er wel toe deden beantwoordde Zuckerberg niet. Hij stond nu eenmaal onder ede.

Nu heeft Facebook me nooit een tel geïnteresseerd, vanwege alle restricties. Facebook is als een vol gepist pierebadje online, waar ik al zo veel langer vrij zwemmen kon in de woeste oceaan die internet heet.

En dan kan ik het waarschijnlijk niemand kwalijk nemen lever voor de zekerheid van het pierebadje te kiezen, en enkel internet te gebruiken met zwembandjes om; met de hoop zo nooit kopje onder te gaan. Denkend zelfs dat alle gespartel daar helemaal gratis is. Alleen ga ik al zolang online met adblockers als die er zijn. Trackers van bedrijven worden geblokkeerd, of anders gewist als ik mijn webbrowser sluit. Mijn anonimiteit op internet is me lief.

Helaas maken al die voorzorgsmaatregelen dus in het geheel niet uit. Want de grote internetbedrijven, als Facebook, als Google, leggen ook gedragsprofielen vast van degenen die er geen account hebben aangemaakt. Dat kunnen ze ook makkelijk doen, door de onnozelheid van hun vaste gebruikers.

Kan ik nog zo zorgvuldig willen omgaan met mijn e-mailadres; door iedereen die me iets post van een Gmail-account is dat toch bekend geraakt bij Google.

Mag ik nog zo proberen om dat hele Facebook te negeren. Iedereen met mijn mailadres, of telefoonnummer in de contactenlijst op hun telefoon heeft Facebook allang vertelt dat ze mij kennen.

En nee, Zuckerberg ging niet in op de vraag in het Congress of Facebook schaduw-profielen aanlegt van niet-leden. Alleen is het vrijwel uitgesloten dat dit bedrijf dat niet zou doen. Dus bemoeit zo’n onderneming zich toch ook met mij. Tegen mijn zin. En daar vind ik wel iets van.


Quote of the Day | 0414

All the more reason for the world to beware of proxy wars. Britain has no dog in the Syrian fight, which is a miserable resurgence of one of the oldest and bitterest Middle East clan feuds. Assad was able to call on Iran and Russia to come to his aid, and they have done so with grim effectiveness. The rebels on the other hand were encouraged to hold out by the moral support of the west, and by material support from the anti-Iranian Saudis. Syria has paid a terrible price. Further intervention now would be lunatic.

Simon Jenkins, ‘Look at Syria,
and you can see all the elements that have led to world wars’


Draag nooit een gele trui
Alex van der Hulst

[…] Profwielrenners blijken opvallend genoeg deze stijlregels helemaal niet of amper te kennen, en ze bovendien verrassend makkelijk te negeren. Wie van hen geen zin heeft om in de regen met een natte kont rond te fietsen, met alle risico’s van dien voor verweking en dus beschadiging van het zitvlak, monteert gewoon een spatbordje achter. […]

boeklog 14 iv 2018


Citaat van de dag | 0413

Overheidsbestuur zoals wij dat kennen, is ‘verslaafd’ aan regels door de zekerheid die zij lijken te bieden. Zekerheid voor de wetgever die zijn verantwoordelijkheid laat zien; zekerheid voor uitvoerende diensten die daarmee weten geen fouten te maken of willekeur te plegen; zekerheid voor de rechter die zich voor zijn oordeel daarop beroept; zekerheid voor burgers en ondernemingen die weten waar zij aan toe zijn. Alleen bij snel toenemende complexiteit dreigt de zekerheid in haar tegendeel te verkeren. De wetgever weet niet wat het effect is van zijn interventie; uitvoerende diensten weten niet meer aan welke regel zij zich moeten houden; de rechtspraak wordt steeds wisselender. Maar de burger wordt nog steeds geacht de wet te kennen. Wat de uitkomst van alle onzekerheid ook is, hij had het moeten weten.

in: ‘Jaarverslag van de Raad van State over 2017’


Das Glasperlenspiel | in etappes
Hermann Hesse

Leesproject voor de komende vijf à zes weken is Das Glasperlenspiel van Hermann Hesse [1877 — 1962]. De utopische Bildungsroman uit 1943 die hem hoogstwaarschijnlijk de Nobelprijs voor literatuur heeft opgeleverd.

Mijn exemplaar, gekregen in 1992, bevat meer dan 600 pagina’s. Hiervan zijn in de daarop volgende 25 jaar slechts enkele gelezen. Zelfs toen ik even grote belangstelling had voor het werk van Hesse lukte dit boek me niet.

Sindsdien is het thema van dit boek waarschijnlijk enkel belangrijker geworden. Want, in hoeverre mogen intellectuelen, of zij die menen dat te zijn, zich onttrekken aan de problemen in de wereld?

Dat ik er voor kies om nog weer een boek te lezen, en daar wat woordjes over op te schrijven, in plaats van me te mengen in de politiek, of desnoods een actiegroep, is natuurlijk ook als onverschilligheid te zien voor ‘waar het echt om gaat’. Of gaat het hierbij niet toch allereerst om zelfbescherming?

[ lees mijn aantekeningen over Das Glasperlenspiel hier ]